ఆ పొద్దు రెయ్యి నేను ఈరవ్వ వాళ్ళింటికి పోయింటి పనుకునే దానికి. ఈరవ్వ నన్ను చానా బాగా చూసుకొంటాది. తల్లిలేని బిడ్డనని నన్ను చేరదీసేది. ఈరవ్వది అడ్డపు ఇల్లు. అంత అరువుగా ఉంటాది ఆ ఇల్లు. పగోల్లకైనా కొంచేపు కుచ్చుని పోవాల అనిపిస్తాది ఆ ఇంటిని చూస్తే.

నేతదూడలు పచ్చికసువు మేసి వేసేపేడ నున్నంగా, పచ్చంగా ఉంటాదని ఊరంతా తారాడి తారాడి ఆ పేడని ఏరుకోని వస్తాది. చెమ్ముతో నీళ్ళు తెచ్చుకొని, నట్టింట్లో అరచేత్తో కలిపి ఇల్లంతా అలికి, పైన సన్నని ఈన్లు తీస్తాది పట్లుపట్లుగా. ఎండినంక చూస్తే బండిబాట మారిగా ఉంటాది అలికిన తావున. అందరూ ఇల్లలికినపుడు మూడు పట్లు తీస్తే, ఈరవ్వ మటుకు ఐదు పట్లు తీస్తాది. పట్టు పట్టుకి నడాన అందరూ నిలువు గీట్లు తీస్తే అవ్వ మటుకు కులుకులు గీస్తాది. ఆరినంక ఆ కులుకులు అంతే అందంగా కనిపిస్తాయి.

అందరూ దగ్గరి చేనులో దొరికే ఎర్రమన్నును ఎత్తుకోనొచ్చి అరుగోడు ఎత్తుతారు. ఈరవ్వ మటుకు ముద్దలగుట్టకు పోతాది. ఆడ ఉన్నట్టు ఎర్రమన్ను చుట్టుపక్కల ఏడా ఉండదు. ఎర్రంగా నున్నంగా రంగున్నట్టుంటాది. బానలోకి తెచ్చిపెట్టుకొనుండే ఆ ఎర్రమట్టిని కావలసినంత దుత్తలోకి తీసుకొని నీళ్ళు కలుపుకొని ఇల్లంతా సుట్టకారం సన్నపట్టీ లాగా అరుగోడు తీస్తాది. అలికిన పొయ్యిగుండ్లకు అరుగోడు ఎత్తి రంగు పసుపుతో బొట్లు పెడతాది.

ఈరవ్వ ముగ్గేస్తే చూడాల. పిండిని అరచేతిలోకి ఎత్తుకొని, నాలుగేళ్ల సందుల్లో నింటి విడస్తా, నాలుగు గిర్రల్తో నేలకానించి పీట ముగ్గు వేస్తాది. అందరికీ రెండేళ్ళ సందుల్లోనే పిండిడస్తా ముగ్గేసేది వచ్చు. నాలుగేళ్ల సందుల్లో నింటి విడిచేది రాదు. మా ఊర్లో అయితే పీట ముగ్గేసేది ఈరవ్వకు తప్ప ఇంకెవరికీ సదరంగా రాదు. ఎవరింట్లో పెండ్లి జరిగినా పెండ్లిపీటల కింద వేసే పీటముగ్గుకి ఈరవ్వ పోవాల్సిందే.

ఇంట్లో ఏడ ఉరువులు ఆడ ఉంటాయి. దన్నెమ్మీద గుడ్డలు మడతలేసి మట్టసంగా వేలాడుతుంటాయి. దొంతుల్ని బాగా అలికి పెట్టుకోనుంటాది. దీగూట్లో దినమ్మూ దీపం పెడతాది.

అందుకే నాకు ఈరవ్వ వాళ్ళ ఇల్లంటే నాకు అంత ఇష్టం. ఆ యవ్వ కూడా పిల్లోల్లని బాగా చేరతీస్తాది. అది చెప్పచ్చా ఇదిచెప్పచ్చా అని లేదు, అన్ని కతలూ చెబతాది. పిల్లోల్లమంతా ఆ యవ్వ సుటకారమూ కుచ్చుని, అవ్వ వక్కాకులు నమలతా ఉంటే ఆయమ్మ నోటికల్ల ఎగజూస్తా, ఆయమ్మ చెప్పే మాటల్ని ఊ కొట్టుకుంటూ వింటా ఉంటాము.

నేను ఈరవ్వ పక్కలో పణుకొని “అవునవ్వా నిన్న రెయ్యి కత చెబుతానని నన్ను రమ్మంటివే, నీకోసం చూసి చూసి నిదర బోతిని ఏడకి బోయింటివవా? ” అంటి.

“అయ్యో పోయమ్మా, మీతాత చూసేదానికి అట్లుంటాడు కానీ బలేటోడు. పైకి పచ్చారు పాము ఇంట్లో ఉల్లేరుపాము. నిన్న పగలంతా ఎర్రటి ఎండలో కొండ్రెడ్డోల్లకి మడి కోసి, ఇంటి కొచ్చి సంగటి చారూ చేసేతలికి ఒళ్ళు ఉడుకై పోయింది. బొగ్గిలికి పేడ మెత్తిచ్చుకొని అలిసిపులిసి పనుకుంటి. చేసిపెట్టిన సంగటి తినేసి, అంచున పనుకుని రా రా అని పెరకతా ఉండె. ‘ ఏయ్ నేను కాదు పో ‘ అని గదురుకుంటి. ఆ మాటతో గుర్రున లేసి అలిగి నేరుగా అంకేనిపెంట దోవంటి పోతా ఉండాడు. నా మనసు ఉండలా. నేనూ వెనకాల్నే పోతి. బండి బాటంటి పోతా ఉండాడు. నేను ఆదరా బదరా పరిగెత్తి అడ్డంబడి ‘ ఏడకి బోతుండావు ‘ అని అడిగితి. ‘నిన్నెవరు రమ్మనింది, నువ్వింటికిపో, నేను రాను’ అన్నాడు. ‘మన బాదలేమన్నా ఉంటే ఇంటికాడ పడదామురా’ అంటే కూడా వినలా. ‘ఇప్పుడే కావాల, ఈడ్నేకావాల’ అని మొండికేసుకున్నాడు. ‘ఒరే వీడాకు చినగ, వీడు ఇనేటట్లు లేడే ‘ అనుకుని ఆడ్నే తినబెట్టుకుని ఇంటికి పిలుచుకొస్తిని. మేము ఇంటికొచ్చే తలికి నడి రెయ్యి దాటింది బిడ్డా” అని చెప్పింది ఈరవ్వ.

” ఆ అడివిలో ఏముండాదివా మీరు తినేదానికి ” అని నాకు తెలవక అడిగితిని.

” తినేది కాదే తిక్కదానా, అదేందో నీకిప్పుడు తెలీదులే ” అని ఏదో చెప్పి నన్ను నిదురబుచ్చింది ఈరవ్వ.

**** (*) ****

illustration: Kiran B.

రంగమ్మత్తా రామ్మామల మాదిరి ఆలూమొగుళ్ళు మా ఊర్లో ఇంకెవరూ లేరు. వాల్లిద్దరూ ఒకర్ని వదిలి ఒకరు ఉండనే ఉండరు. కూలికి పొయినా ఒకటిగా పోతారు ,ఊరికి పోయినా ఒకటిగా పోతారు. వాళ్ళ జతను చూసి ఊర్లో జనాలు వాళ్ళని అంటిత్తులు అంటుంటారు.

రంగమ్మత్త తొలిసారి యాగిటి అయ్యింది. అట్లయి ఇట్లయి తొమ్మిది నెలలు నిండినాయి. ఒక నాటి రెయ్యి, రాయినీరు కరిగే పొద్దులో అత్తకి నొప్పులు ఎత్తుకున్నాయి. కుచ్చుంటాది, లేస్తాది,అమ్మా అంటాది ,అబ్బా అంటాది. మామకి ఏమి చేయాలో తెలవలేదు, కాల్లూ చేతులూ ఆడలేదు. వాళ్ళ ఇండ్లల్లో ఉండే పెద్దోల్లను పిల్చేకి బయిటికి పోబోయినాడు . అడుగట్ల పెట్టినాడో లేదో అత్తా వచ్చి ఆయన రెండు కాళ్ళనీ పట్టుకొని “ఏడకు పోతా ఉండావు ,ఈడ్నే ఉండు” అనింది.

“ఎవుర్నన్నా పిలుసుకోనొస్తాను ఉండే ” అన్నాడు మామ.

“నువ్వు ఏడకీ పోవద్దు ,నేను బతకను ,నా కళ్ళ ముందర్నే ఉండు ,నిన్నెవరు ఇంత పని చేయమనింది. నువ్వు చేసిన పనికే నాకిన్ని ఇక్కట్లు. చేసిందంతా చేసేసి ఇప్పుడు గమ్మునుండావే,నీ మొకం మొయ్య,నీ జిమ్మడ” అని తిడతా “ఈ భాద నేను పడలేను ,ఈ నొప్పులు నేను పడలేను” అని అరస్తా ఉండాది. మామకు నోట్లో తేమ లేదు. ఏమి చెయ్యల్లనో తెలవక వనకతా ఉండాడు.

“ఒరేయ్ వచ్చి నడుము పట్టుకోరా, కాళ్ళు పట్టుకోరా” అని నోటికొచ్చినట్లు తిడతా ఉండాది. ఆ యమ్మ ఒక్కొక్క సారి బలంగా ముక్కతా ఉంటే మామకు చెమట్లు పడతా ఉండాయి. బలంగా ముక్కి “బిడ్డ వస్తుండా దేమో చూడరా ” అంటుండాది. ఆ యమ్మ నొప్పులు పడినట్లు లేదు ఆయప్ప పడినట్లు ఉండాది. అన్ని అగసాట్లు పెట్టి బిడ్డ నేల పడింది. అప్పుడయినా ఇక్కన పక్కనోల్లను పిలిచేకి ఒప్పుకోలేదు అత్త.

కొడవలితో బొడ్డు కోసి మామే బిడ్డను వరికసువు మింద పండేసినాడు.

అప్పటి నింటీ అత్తకు బాలింత పనులన్నీ మామే చేసినాడు. వాళ్లకు చేసేదానికి ఎవరూ లేరు. బాలింతలు సన్నీల్లు తాకకూడదని ,బాలింత నెల ఎల్లి పోయే వరకూ అన్ని పనులు మామే చూసుకునే వాడు.

ఆ యమ్మ మైలు గుడ్డల్ని రెయ్యి పూట ఉతికే వాడు. బిడ్డకు ,తల్లికి మందు తినిపించేది ,బిడ్డకు కుంకుమ పువ్వు ,గోరోజనము ,కస్తూరీ నూరి పోసేది ,కారం పొడి నూరి బాలింతకు కూడు పెట్టేది.. ఇట్ల పనులన్నీ మామ పాలయినాయి.

అనెంక ఇట్లే ,మొగుని ముందర్నే అయిదు మంది బిడ్డల్ని కనింది రంగంమత్త. మా రామ్మామ్మ ఆయప్ప బిడ్డలకు ఆయనే పురుడు పోసినాడు. ఐదుగురు బిడ్డలూ పెరిగి పెద్దయి ,పెళ్ళిళ్ళు చేసుకొని వేరు కాపరాలు పెట్టుకున్నారు. అత్త కూ మామకూ వయసయిపోయింది. అత్తకు ఒళ్ళు బాగాలేకుండా వచ్చి ,ఏ పనీ చేయలేకుండా అయ్యింది. ఇప్పుడు మామే అన్ని పనులూ చేస్తాడు. పండక్కీ పబ్బానికి ఇల్లు అలికేదీ ,కుండా సట్టి కడిగేది, వంటావార్పు ,పూజా పునస్కారాలు అన్నీ మామే చేస్తుంటాడు. ఊర్లో జనాలు ఇప్పుడు కూడా వాళ్ళని అంటిత్తులు అనే అంటుంటారు.

**** (*) ****

మా లచ్చుమత్త, కొండప్ప మామల కత ఇది. వీళ్ళకి బిడ్డలు లేరు. అయితే తినే దానికీ కట్టేదానికీ కొదవలేదు. ఏదో ఆ పూటకు ఈ పూటకు బాగనే జరిగిపోతాది ఇద్దరికీ. చుట్టాలు పక్కాలు ఎవరైనా వస్తారు పోతారంటే అది మామను చూసే. ఇరుగు పొరుగు కానీ అయిన పొయినోల్లు కానీ అత్తను మటుకు ‘మంచిది’ అనరు. అంత పిసినారిది మా యత్త. ఎంగిలి చేత్తో కాకికి కూడా వేయదు ,పీతిలో రూపాయి పడితే నాలికి తో అద్దుకుంటాది. అయితే కాపరాన్ని మటుకు బాగా దిద్దుకుంటాది.

మామకు తాగే అలవాటు ఉండాది. అయినా మా అత్త ఆయన్ని ఇష్టంగా చూసుకుంటాది. మామ కూడా ఆ యమ్మని అట్లే చూసుకుంటాడు. ఒకరంటే ఒకరికి బలే నెత్తవ వాళ్లి ద్దరికీ. కానీ బిడ్డలు లేరు అని ఎప్పుడూ వెతపడతా ఉంటాది అత్త.

ఆ పొద్దు మామ అడివంటి పొయి అడివిపందిని కాల్చుకొని వచ్చినాడు. వస్తా వస్తా సుగాలోళ్లు కాసిన నాటుసారాయి ఒక కాయిని ఇంటికి ఎత్తుకోని వచ్చినాడు. ఇప్పుడంటే ఫుల్లూ, ఆఫూ, కోట్రూ అంటుండారు కానీ అప్పుడంతా కాయీ అరకాయీ అనేవాళ్లు. కాయి అంటే పెద్దబీరుబాట్లు అంత. అత్త, పందితునకల్ని కూరచేసి పెట్టింది.

మామ, సారాయి తాగదామని కాయిసారాయిని తెచ్చి ముందర పెట్టుకున్నాడు. పంది తునకల కూరని గిన్ని నిండా వేసుకుని కుచ్చున్నాడు. అత్త మొగం కల్లా ఎగ చూసినాడు. అత్తకు మనసు బాగలేక మొగం నల్లంగా పెట్టుకుని ఉండింది

అది చూసిన మామ ‘‘ఏలనే అట్లుండావు?’’ అని అడిగినాడు.

‘‘ఏముండాది, ఎంత బతుకు బతికినా మనమిద్దరమే కదా. బిడ్డా పాపాలేని గొడ్డు బతుకు అయిపోయెనే’’ అనింది అత్త వెతపడతా.

‘‘సరే దేవుడు ఈయందే ఏమి చేసేకి అయితుంది. ఇట్ల రా, నీ వెత పొయ్యేకి నాకాడ ఉపాయం ఉండాది’’ అని అత్తను పిలిచి పక్కన కుచ్చనపెట్టుకున్నాడు మామ. ఒక లోటాలో సారాయి పోసిచ్చి “ఇది ఒక గుటక తాగి ఒక తునకను తిను, బాద తగ్గతాది’’ అంటా అత్తకు ఇచ్చినాడు.

‘‘నాకొద్దప్పా, నేనెప్పుడూ తాగిండ్లేదు. అయినా ఊర్లోవాళ్లకు తెలిస్తే ఏమనుకుంటారు, పెండ్లాము కూడా తాగుతుంది, అదేమి కొంప అంటారు, నేను తాగను’’ అనింది అత్త.

‘‘వానెక్క, ఒకరి జోలి మనకేల , నువ్వు తాగు, ఎవురేమంటారో అనెంక చూసుకోవచ్చు’’ అంటా బలవంతంగా అత్తచేత తాగిపిచ్చి, తినిపిచ్చినాడు మామ. ఆపొద్దు వాళ్లిద్దురూ తినీతాగీ కేళీవిలాసంగా ఉండిపోయిరి.

ఆపొద్దంటే ఏదో మందు ఎక్కువై పోసినాడు కానీ దినమ్మూ పోస్తాడా! అత్తేమో రుచి మరిగింది కదా, ఈయప్ప తాగినప్పుడల్లా ఆయమ్మకు నోరు పెరికేది. దాంతో మామకు తెలవకుండా సైగ్గా రెండుమూడు గుక్కలు తాగేసి, ఆ వెలితికి నీళ్లు పోసేసి మామకు ఇచ్చేది.

మాయత్త మెల్లిమెల్లింగ అరలోటా నింటి లోటా, లోటా నింటి రెండు లోటాలు ఇట్ల దినదినానికీ ముదరతా వచ్చింది. ఒకనాడు ఒళ్లు నొప్పుల నీ, ఒకనాడు తల నొప్పనీ తాగేది. ఇష్టంగానూ తాగేదే, కష్టంగానూ తాగేదే. నయానా తాగేదే బయానా తాగేదే. కడాకి, దినమ్మూ నిదరలేస్తానే కాయిసారాయి కావాల, లేదంటే రంపే. ఇంక చేసేది ఏముండాదని మామ, ఆయప్ప తాగేసి ఆయమ్మకు కూడా తెచ్చిచ్చేది. ఇట్లే ఏండ్లు గడిచినాయి.

వయసు ముదరంగా ముదరంగా మాయత్త పెద్ద తాగుబోతు అయింది. నిదర లేస్తానే ఒక కాయి తాగేసి అన్నంకూరా చేసేది. మళ్లా అన్నం తిన్నాక ఇంకొక కాయి తాగేది. ఇట్ల దినానికి మూడు కాయిల్ని లేపేసేది. అయితే అత్త దగ్గిర ఒక కిటుకుండాది, ఒక పీపాయి తాగినా కూడా ఈయమ్మ తాగిందా అని ఎవురూ తెలుసుకోలేరు. ఈ సమాచారంలో, పెపంచంలో ఉండే తాగుబోతుల్ని అందర్నీ పిలుసుకొచ్చి పోటీ పెడితే కూడా మాయత్తే గెలస్తాది. ఎంత తాగినా, ఎంత నిదరపోతుండినా, నడుములో ఉండే డబ్బుతిత్తిని అంటుకుంటే చాలు ఆయమ్మకు మెలుకువ వచ్చేస్తాది.

ఇప్పుడు ఆయమ్మకు అరవై ఏండ్లు వచ్చినాయి. ఈ నడమ మామకు ఒళ్లు బాగలేకుండా వచ్చింది. డాకటర్లు, మామని సారాయి తాగద్దు అనేసిరి. ఆయప్ప తాగేది మొగించేసినా కూడా, అత్తకోసం మందు తెచ్చి నిలవపెడతుంటాడు.

ఏ మాటకు ఆ మాట చెప్పుకోవాల, తాగాలంటే మా అత్తతో కుచ్చునే తాగాల.

**** (*) ****

నా జతది లచ్చిమి , నేను పొద్దుమావిటేలగా బండమింద ఒడ్లు ఎండబోసుంటే తొయ్యను బొయినాము. బండ తోస్తా
“మే లచ్చిమీ దిన్నమూ గంగులవ్వోల్లింటికి పొయ్యే యాలెకే మజ్జిగ అయిపోతున్నాయి. ఆవుల సన్నప్ప కొడుకులు, తిక్క సిన్ని కూతుర్లు ,మారక్క మనవల్లూ దినామూ మన కంటే ముందుగానే బోయి గంగులవ్వ పంచ పట్టుకుని, ఆ యవ్వ మజ్జిగ కుండ ఇంట్లోకి తెచ్చేయాలకి పోపిచ్చు కొని పోతాఉండారంట. మా యమ్మ దినామూ తిడతా ఉంది. ముందుగా పోతే ఏమి నిగడదన్ని పడుకుంటావు అని . మన కంటే ముందే ఆ బెక్కి నాయాళ్ళు పోతా ఉండారు. అసలే నా బట్లు బెక్కిడిసి పోయిండారు. వాల్లిండ్లల్లో సంగటి కడికి లేవు. రేపు మనం మేలుకోవాల” అని మాట్లాడుకొని ఆ రెయ్యి రాత్రే చెంబు తల కాడ నే పెట్టుకొని పనుకున్నా. కోడి కూస్తానే లేసి కూసుంటి. మా యమ్మ ” ఏమ్మే బుజ్జీ ఇంత పొద్దున్నే లేసినావు ” అని అడిగింది. “గంగులవ్వ ఇంటికి మజ్జిగకు పోవాలి “అంటిని.ఆ యాలకే మబ్బు ఇడిసి తెల్లపటము ఏస్తా ఉంది . చెంబు ఎత్తుకొని లచ్చిమి వాళ్ళింటికి పోయి గడపలో నిలబడితిని. వాళ్ళమ్మ
” ఏమ్మే చేయ్ తెల్లారకనే వచ్చేసినావు ఎగురలాడేదానికి ,మీ అమ్మ ఇంట్లో ఏం పనీ పెట్టదు ,కూసే గాడిద వచ్చి మేసే గాడిదను చెడగొట్టినంట” అని తిట్టె.”త్తోవ్ మజ్జిగ కు పోదామని వచ్చినా ” అన్నా.ఆ యాలకే లచ్చిమి నా మాట విని లేసి చెంబెత్తుకుని వచ్చే.

మా ఊరందరికీ గంగులవ్వ మజ్జిగంటే అంత ఆశ ! వాళ్ళ కర్రావు ,పసావు ,పుల్లావు దగ్గర పాలు కుండకు పిండేది . మూడు ఆవుల నుంచీ కడవడు పాలు పిండేది .కడవడు పాలూ పొయ్యి మింద పెట్టి పేడ నుగ్గులు ఏర కొచ్చి పొయ్యి నిండా పోసేది . ఆ నుగ్గులతో పాలు ఎర్రగా కాగేవి . దాంట్లో ఎప్పేసి పేర బెట్టేది . ఆ మజ్జిగ కని ఇంటి ముందర గుంజ నాటింది. మజ్జిగ కవ్వం కట్టేసి చిలకతా ఉంటే సరక్ సరక్ అనే ఆ శబ్దానికి పిల్లా బిసికి అంతా చెంబు లెత్తుకుని గంగులవ్వ తల మగసాలు పట్టుకోని కూసోనుండేవాళ్ళు . బాగా రుసి వస్తుందని మజ్జిగ కుండని నారవ ఆకులతో రుద్ది కడిగి పెట్టేది ,ఎండ బడితే నెయ్యి ముంత లోనే కరిగి పోయి చేతికి రాదని పొద్దు బుట్టకనే చిలికేది . మజ్జిగ కుండ చిలికేసి ఎత్తుకొచ్చి నట్టింట పెట్టుకొని ఉట్టి మింద ఉన్నఎన్నపాస దుత్త దించుకొని పక్కన పెట్టుకుంటుంది . మజ్జిగ కడవలో చెయ్యేసి దేవితే పట్టెడు పట్టెడు ఎన్నపాస వచ్చేది . ఆ ఎన్నపాస ముద్దలన్నీ దుత్త కేసి ఉట్టి మింద పెట్టి ,నట్టింట్లో మజ్జిగ కడవ ఎత్తుకొచ్చి వాకిట్లో పెట్టుకొని ” ఏమండె సేయ్ మీకేమన్నా బాకీ చేసినానా నేను ,పొద్దు బుట్టక ముందుగానే వచ్చి వాకిట్లో కూసుంటారు అని తిడతానే “రాండే నా బట్ట ముండల్లారా ,పట్టండి చెంబుల్నిఅని చెంబుల నిండా పోసేది . మేము మజ్జిగ నిండిన చెంబుల నెత్తుకొని దావకు నవ్వతా ఎగ బారేది . ఆయవ్వ చేతి లోని ఎన్నపాస చెంబు కు చుట కారమూ అంటుకోనుండేది . అది మేము వేళ్ళతో నాకుతూ ఇంటికి బోయేవాల్లము . మా యమ్మ చూసి “ఏందే నాకతానే వస్తా ఉండారు “అని తిట్టేది.

గంగులవ్వ వారానికి ఒక సారి నెయ్యి ముంత కరగ బెడుతుంది. గంగులవ్వ ఎప్పుడు నెయ్యి ముంత కరగ బెడుతుందా అని పిల్లోల్లమంతా ఎదురుచూసే వాళ్ళం . ఆశ పట్టలేక అడిగేసేవాళ్ళం “ఎప్పుడవ్వా నెయ్యి ముంత కరగ బెట్టేది” అని. సోమవారం తప్ప ఎప్పుడూ కరగబెట్టను అనేది ఆ యవ్వ . సోమవారం అంతా ఆ యవ్వ ఇంటి సుట్టుకారాన్నే పిల్లోల్ల మంతా ఆడుకుంటూ ఉంటాం . ఆ పొద్దు ఆ యవ్విల్లు ఇడిసి పెట్టేది లే . తొలిసాకులు గుప్పెడు పెరుక్కోచ్చేది. నారవకొల్లు పెరుక్కొచ్చేది . నెయ్యి ముంత పొయ్యి మింద పెట్టి తొలిసాకులు ,నారవ కొల్లు వేసి ఉడక బెడతా ఉంటే నెయ్యి వాసన ఊరంతారంజుకొనేది . అంత గమాలించేది నెయ్యి వాసన . నెయ్యి కరగ బెట్టి వేరే దుత్తలో వంచుకునేది . పొయ్యి మింద పెట్టిన నెయ్యి దుత్త లో పైడి రాగి పిండి పోస్తుంది . పట్టెడు బెల్లం కొట్టేస్తుంది . బాగా తిప్పుతుంది పొయ్యి మింద బెట్టి . “రాండే పిల్ల ముండల్లారా” అని అందరినీ పిలిచి నారవ ఆకులు పెరక్కొచ్చు కోండి అని చెబుతుంది. ఆ ఆకుల్లో అందరికీ పిడికెడు పిడికెడు పిండి పెడుతుంది . ఆకుల్లో పెద్ద పదార్ధం పెట్టినట్టు పిలకాయలు ఎత్తుకొని నవతా ఉరికేది” గంగులవ్వ “ఈ నా బట్ట ముండలు తినే దానికే వచ్చి పొంచుకోనుండాయని “పెడతా తిట్టేది.

మా గంగులవ్వది ఎముక లేని చెయ్యి . ఊరందరినీ మజ్జిగ తోనే కాపాడింది . పట్టెడు కడి పెట్టుకొని గిన్నె నిండా మజ్జిగ పోసుకొని తింటే ఆ మావిటేల దాకా ఆకలయ్యేదే కాదు మాకు.

**** (*) ****