వాకిలి » ఎన్ వేణుగోపాల్

అత్యాచారం

వాకిలి — Thu, 14 Feb 2013 21:19:27 +0000

అత్యాచారానికి గురి కావడానికీ
ఎత్తయిన మెట్ల మీదినుంచి తోసేయబడడానికీ
తేడా ఏమీ లేదు,
కాకపోతే ఈ గాయాలు లోపల కూడ నెత్తురు స్రవిస్తాయి.
అత్యాచారానికి గురి కావడానికీ
ట్రక్కు గుద్దిపోవడానికీ తేడా ఏమీ లేదు
కాకపోతే ఆతర్వాత అది బాగుండిందా అని మగవాళ్లు వెటకరిస్తారు
అత్యాచారానికి గురి కావడానికీ
కట్లపాము కాటుకూ తేడా ఏమీ లేదు
కాకపోతే నువు కురచ గౌను తొడుక్కుని ఉన్నావా అనీ
అసలు బైట ఒక్కదానివే ఎందుకున్నావనీ జనం అడుగుతారు.

అత్యాచారానికి గురి కావడానికీ
ప్రమాదంలో కారు అద్దం పగిలి బైటికి విసిరేయబడడానికీ
ఏమీ తేడా లేదు
కాకపోతే ఆతర్వాత నువు కార్ల గురించి భయపడవు గాని
మానవజాతిలో సగం గురించి భయపడతావు
అత్యాచారం చేసినవాడు నీ స్నేహితుడి తమ్ముడే
సినిమాలో నీ పక్కన కూచుని పేలాలు నమిలేవాడే
అతి మామూలు మగవాడి ఊహలలో కూడ అత్యాచారం
చెత్తకుప్పలో క్రిమిలాగ బలిసిపోతుంది

తలవంచుకున్న స్త్రీ వీపు మీద
ఎల్లప్పుడూ తగిలే చల్లగాలి లాంటిది అత్యాచార భయం
బారు చెట్ల మధ్య ఇసుకదారిలో ఒంటరిగా ఎప్పుడూ నడవకు
నీ వైపే మగవాడొస్తున్నప్పుడు
బోడి కొండ మీద కాలిబాటలో
నిర్భయంగా పైకెక్కుతూ వెళ్లకు

గొంతు కింద అడ్డుపడుతున్న కత్తివాదర లేకుండా
తలుపు చప్పుడుకు స్పందించకు తలుపులు తెరవకు
దారిపక్కన పొదలవెనుక ఏముందో అని భయం
కారులో వెనక సీటంటే భయం
ఖాళీ ఇల్లంటే భయం
తాళపు చేతుల సవ్వడి పాము బుసతో సమానం
చిరునవ్వు నవ్వే మగవాడంటే భయం
వాడి జేబులో చురకత్తి
నా పక్కటెముకల్లో దిగిపోవడానికి ఎదురుచూస్తుంటుంది
ఆ చురకత్తి పట్టుకున్న పిడికిటి నిండా నా మీద ద్వేషం

వాణ్ని తోసేయాలంటే
నువ్వు నీ దేహాన్ని సుత్తెలా, కాగడాలా, మరతుపాకిలా మార్చుకోవాలి
వదులైపోయే, మెత్తబడే నీ సొంత శరీరాన్ని,
నీ అస్తిత్వాన్ని, నీ నరాలను నువు ద్వేషించాలి
నువు ద్వేషించే, నువు భయపడే ఆ దేహాన్ని
మరొకరి మెత్తని చర్మం మీదికి తోయాలి

స్పర్శ లేని లోహపాదాలు ధరించిన
అపరాజిత శతఘ్నిలాగ దూకాలి
ఒకేఒక్క చర్యలో కబళించాలి శిక్షించాలి
ఆనందాన్ని తుత్తునియలు చేయాలి
ప్రేమ కోసం తెరుచుకున్న లేత ఆకులాంటి చర్మంమీద
నివసించడానికి సాహసించేవాళ్లను హత్య చేయాలి

-మార్గె పియెర్సీ

మార్గె పియెర్సీ (1936) అమెరికన్ కవయిత్రి, నవలారచయిత్రి, సామాజిక కార్యకర్త. ఈ కవిత మొదట ఫెమినిస్ట్ అలయన్స్ అగెనెస్ట్ రేప్ న్యూస్ లెటర్ ‘రెడ్ వార్ స్టిక్స్’ ఏప్రిల్/మే 1975 సంచికలో వెలువడింది.
తెలుగు: ఎన్ వేణుగోపాల్

విషాద బీభత్స వర్తమానంలో తాత్విక సత్యాల సౌందర్యం

వాకిలి — Fri, 25 Jan 2013 00:54:02 +0000

పెద్దిభొట్ల సుబ్బరామయ్య కథల్లో ఏ ఒక్కటి చదివినా నిస్సందేహంగా ఒక ప్రగాఢమైన అనుభవం కలుగుతుంది. ఆ కథ చదవక ముందరి మనఃస్థితికీ చదివిన తరవాత మనఃస్థితికీ తప్పనిసరిగా మార్పు వస్తుంది. ఆ కథలు కాలక్షేపానికీ ఉబుసుపోకకీ అలవోకగా చదివేవి కావు. అవి వెంటాడే కథలు. మెల్లమెల్లగా ఆలోచనల్లో బలపడే కథలు. ఆ కథల్లో మామూలు జీవితమే ఉండవచ్చు, మనకు బాగా తెలిసిన పాత్రలూ, హావభావాలూ, వ్యక్తీకరణలూ ఉండవచ్చు. మనకు తెలిసిన కష్టాలూ క్లేశాలూ మాత్రమే ఉండవచ్చు. బహుశా మనం పక్కకు పెట్టదలచుకున్న నిరాశామయ పరిస్థితి మరింత నగ్నంగా, భయానకంగా కూడ ఉండవచ్చు. ఆ కథల్లో గొప్ప శైలీ శిల్ప విన్యాసాలు లేకపోవచ్చు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే సర్వసాధారణంగా ప్రతి ఒక్కరికీ అనుభవైకవేద్యమైన, విశ్వసనీయమైన జీవిత చిత్రణే ఉండవచ్చు. ఇది మాకు తెలియనిదా అనీ అనిపించవచ్చు. సుబ్బరామయ్య కథనంలోని విశిష్ట లక్షణం ఏమంటే, ఆ అతి సాధారణ విషాద, బీభత్స వర్తమానంలో నుంచే ఆయన అత్యద్భుతమైన తాత్విక, విశ్వజనీన, సార్వకాలిక జీవన తాత్విక సత్యాలను రాబట్టారు. లేదా, ఆ సత్యాల గురించి ఆలోచించడానికి పాఠకులను రెచ్చగొట్టారు. ప్రేరేపించారు.

సుబ్బరామయ్య కథలలోని ఈ ప్రధాన స్వభావాన్ని మరింతగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఉదాహరణ ప్రాయంగా అలజడి (? 1969 తర్వాత కావచ్చు), పూర్ణాహుతి (?), నీళ్లు (1965), ఇంగువ (1997) అనే నాలుగు కథల గురించి మాట్లాడుకోవాలి. అవి నాలుగూ భిన్నమైన సామాజిక నేపథ్యాల నుంచి, భిన్నమైన ఇతివృత్తాలతో వ్యక్తీకరణ పొందిన కథలు. అయినా ఆ నాలుగు కథల ద్వారా సుబ్బరామయ్య వివరించినదీ, విశ్లేషించినదీ సమాజ జీవితంలో అడుగడుగునా విస్తరించిన విషాదమూ, ఆ విషాదం వెనుక దాగిన తాత్విక సత్యాలూ.

వలసానంతర తరపు నిరుద్యోగ నిరాశా నిస్పృహలకు, అలజడి నిండిన జీవితానికి అద్దం పడుతుంది అలజడి కథ. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడి కొడుకు, న్యూక్లియర్ ఫిజిక్స్ చదివి నిరుద్యోగంలో, నిరాశతో ఆత్మహత్య చేసుకోబోయి, విఫలమై, కేసు పాలయి, కోర్టు హాలులో మతి చలించిన యువకుడి కథ ఇది. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత స్వయం నిర్ణయాధికారంతో, స్వావలంబనతో భారతీయుల భవిష్యత్తు ఉజ్వలంగా ఉండబోతుందని కన్న కలలు కల్లలై, యథాస్థితి రాజ్యమేలుతున్నప్పుడు, స్వాతంత్ర్యానంతర యువతరపు ప్రతినిధి నిరుద్యోగానికీ, నిరాశకూ, ఆత్మహత్యా ప్రయత్నానికీ, రాజ్యవ్యవస్థ మొరటు విచారణా ప్రక్రియకూ, మతి భ్రమణానికీ బలి కావడం వంటి పరిణమాలకు ప్రతీకాత్మక చిత్రణ. నాయక పాత్ర పేరు గాంధీ కావడం మరింత లోతైన ప్రతీకాత్మక కవితాన్యాయం.

రాజకీయ, సామాజిక నేపథ్యం ఇలా దిగజారుతుండగా, దానికి సమాంతరంగా వ్యక్తిగత, సాంస్కృతిక పతనం ఎలా సాగుతున్నదో చూపడానికి పూర్ణాహుతి కథ ఒక ఉదాహరణ. కేవలం ఒక చిన్న భిన్నాభిప్రాయం ప్రకటించినందుకు తోటి బ్రాహ్మణుడ్ని, అది కూడ అతి హీనమైన శని దానాలు పట్టే నిస్సహాయ, నిర్భాగ్య సహచరుణ్ని దూరం కొట్టి, వెలివేసి, విదిలించి, కక్ష తీర్చుకునే ఆధిపత్య ధోరణి ఎలా ప్రవేశిస్తున్నదో, బలపడుతున్నదో పూర్ణాహుతి చూపుతుంది. ఒక పూట అన్నం మెతుకుల కోసం మనుషుల మధ్య కుత్తుకలు ఉత్తరించుకునే పోటీ తత్వం ఎలా బలిసిపోతున్నదో ఈ కథ చూపుతుంది.

ఒకవైపు రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక, నైసర్గిక నేపథ్యాన్నీ, మరొకవైపు వ్యక్తిగత, సాంస్కృతిక ధోరణులనూ కలగలిపి జీవితంలోని అన్ని రంగాలలోనూ విషాదం ఎంతగా వ్యాపిస్తున్నదో, అది “నాగరికత” (నీళ్లు అని చదువుకోవాలి) లేని ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన అభాగ్యుడిని ఎంతగా గాయపరుస్తుందో, చివరికి ఆ అభాగ్యుడి అంతానికి ఎలా దారి తీస్తుందో చెప్పిన కథ నీళ్లు. “నాగరికత” అని మన సాధారణ భావజాలంలో బలపడిన భావనకు అనివార్య అంతం ఏమిటో బహుశా ఈ కథలో సూచన ఉందేమో.

ఇక ఇంగువ కథ చాల మామూలు ఇతివృత్తంలా కనిపిస్తూ నిగూఢమైన తాత్విక జీవిత సత్యాన్ని వెల్లడిస్తుంది. “మన జీవితంలో చాలా విషయాలు తెలుసుకోకుండానే వెళ్లిపోతాం… ఉదాహరణకు నువ్వు రోడ్డు మీద పోతూ ఉంటావు. అవతల దూరంగా ఎవరినో చూడాలనుకుంటావు…కాని ఏ లారీయో, ట్రక్కో అడ్డం వస్తుంది. అంతే… అవతలి మనిషిని ఎప్పటికీ చూడలేవు. అలాగే ఒకప్పుడు ఏదో అనుమానం వస్తుంది. అది తీరకుండానే ఉండిపోతుంది. ఆ అనుమానం తీర్చుకుందామనే అనుకుంటూ ఉంటాము. కాని వీలు పడదు. ఎప్పటికీ వీలు పడదు. ఏదో చూడాలని అనుకుంటాము. కాని చూడటం ఎప్పటికీ కుదరదు. అలానే కాలం అంతా గడిచిపోతుంది. చివరకు అట్లాగే చచ్చిపోతాము…” అని ఆలోచించిన వ్యక్తి కథ. అటువంటి తెలుసుకోలేకపోయిన అనేకానేక అతి స్వల్ప విషయాలలో ఒకటి ఇంగువ ఏమిటి అనేది. మృత్యువు అంచుల్లోనైనా అది తెలుసుకుందామని ప్రయత్నించి, తెలుసుకోకుండానే చనిపోయిన వ్యక్తి కథ ఇది.

స్వల్ప విషయాలు మాత్రమే కాదు, జీవితానికి అత్యవసరమైన, అతి కీలకమైన, ప్రధానమైన విషయాలు మాత్రం తెలుసుకుంటున్నామా? మనిషిని జంతుజాలం నుంచి వేరు చేసే కుతూహలం ఎక్కడ లుప్తమైపోతున్నది? కుతూహలాన్ని కొనసాగించే అన్వేషణ, సాధన ఎందుకు ఆగిపోతున్నాయి? విడివిడి మనుషులు సరే, అసలు సమాజానికి మొత్తంగానైనా తన గురించిన అతి ప్రధానమైన విషయాలు తెలుసునా? “లోకమందలి మంచి చెడ్డలు లోకులెరుగుదురా?”

మతిభ్రమణంతో, ప్రమాదంతో, మరణంతో అంతం కావడం ఈ కథల మరొక ప్రత్యేకత. దాదాపు
అన్ని కథలూ ఇలా విషాదాంతాలు కావడం ఒక అంశమైతే, అవి ఆ బీభత్సాన్నీ విషాదాన్నీ చిత్రించినప్పటికీ చదువరులలో నిస్పృహను కలిగిస్తాయని చెప్పలేం. ఆలోచనలు కలిగిస్తాయి. యథాస్థితి మీద కసి రగిలిస్తాయి. ఇది ఇంతేనా, ఏమీ చేయలేమా అనే విచికిత్సకు పురికొల్పుతాయి. దాదాపు ప్రతి కథలోనూ ఆశాసూచికలుగా నిలపదగిన స్వల్పరేఖలైనా ఉంటాయి. ఆ ఆశాసూచికలు వివరంగా ఉండకపోవచ్చు, రేఖామాత్రంగానే ఉండవచ్చు, కాని విషాదమే సర్వస్వం కాదని, స్వార్థానికీ, ఆధిపత్యానికీ, హేళనకూ, దౌర్జన్యానికీ, అసంతృప్తికీ, మరణానికీ ఆవల త్యాగం, సమానత్వం, ఆత్మగౌరవం, ప్రతిఘటన, సంతృప్తి, మరణం రద్దు చేయలేని జీవనగమనం కూడ ఉన్నాయనే సూచనలూ ఉంటాయి.

ఇంత లోతయిన విషయాలను నిరలంకారంగా, చాల మామూలుగా, పెద్ద శైలీ శిల్పాల ఆర్భాటం, పదాడంబర, వర్ణనా పటాటోపం లేకుండా చెప్పడం సుబ్బరామయ్య కథనపద్ధతిలో మరొక విశిష్టత. నిజానికి ఆయన కథన శైలి ప్రత్యేకత నిరలంకార శైలి కావడమే కావచ్చు.

విషాదాన్ని చిత్రించిన కథలు అనే చిన్నచూపుతో సుబ్బరామయ్య కథలకు రావలసినంత గుర్తింపు, విశ్లేషణ, స్థానం రాలేదేమోననిపిస్తుంది. నిజానికి ఈ కథలు కథకులకు పాఠ్యగ్రంథాలు కావలసినంత లోతయిన కథలు. ఇతివృత్తంలో, కథా నిర్మాణంలో, తాత్విక గాఢతలో, పాత్ర చిత్రణలో వర్తమాన, భవిష్యత్ కథకులకు ఆయన కథలు నేర్పగల పాఠాలెన్నో ఉన్నాయి. సుబ్బరామయ్య కథలను పునరధ్యయనం చేయవలసిన, పునరన్వేషించవలసిన, పునర్విశ్లేషణ చేయవలసిన అవసరం ఉందేమో. అది మరింత పెరుగుతున్నదేమో. ఆ పునరధ్యయనానికి సమాజంలో జీవితంలో విషాదం పెరుగుతున్న వర్తమానమే తగిన సమయమేమో…

ఎన్ వేణుగోపాల్

జనవరి 25, 2013

చేరన్ కవితలు కొన్ని: అమ్మా, విలపించకు

వాకిలి — Sat, 01 Dec 2012 19:11:50 +0000

అమ్మా విలపించకు

నిను ఓదార్చడానికి

పర్వతాలు సరిపోవు

నీ కన్నీళ్లు నింపుకునే

నదులు లేవు

నీ భర్త తన భుజం మీదినుంచి

శిశువును నీకందించిన క్షణాన

తుపాకి పేలింది

నేలరాలిన నీ తాళిబొట్టు మీద

నెత్తురు చిందింది

విస్ఫోటనమైన బాంబు వేడికి

నీ అందమైన కలలన్నీ వాడిపోయాయి

నీ మంజీరాలనుంచి జారిపడినవి

ముత్యాలూ కాదు

కెంపులూ కావు

నెత్తుటి నేరాన్ని గుర్తించే

పాండ్య రాజు ఇంకెంత మాత్రమూ లేడు

నిద్రలేని రాత్రులలో

నీ బంగారుకొండ అసహనంగా కదలాడి

’అప్పా’ అని గొంతెత్తి ఏడ్చినప్పుడు

ఏం చెపుతావు?

చిన్నారికి చందమామను చూపుతూ

అడుగడుగూ వేస్తున్నప్పుడు

రొమ్ముకు ఆనించుకుని ఊరుకోబెడుతున్నపుడు

’అప్పా దేవుడి దగ్గరికెళ్లాడు’ అని మాత్రం చెప్పకు

ఈ దుఃఖం ఎడతెగనిదని చెప్పు

ఇంకా చిందుతున్న నెత్తురు కథ చెప్పు

అన్ని దుర్మార్గాలనూ అంతంచేసే

పోరాటం చేయవలసే ఉందని చెప్పు

అమ్మా అళాడీ, 1986

ఇంగ్లిష్: లక్ష్మి హోల్మ్ స్ట్రామ్

అడుగు

అడుగు పరిష్వంగంలోని సర్పాలను, రమించడమెట్లాగో.

ఉదయాన్నడుగు, భళ్లున తెల్లారడమెట్లాగో.

అడుగు వటవృక్షాలను, ఓపికకు అర్థమేమిటో.

నిద్రలో నడిచేవాళ్లనడుగు, స్వప్నాల వర్ణమేమిటో

అడుగు కాందిశీకులను బాష్పబిందువులే బందిఖానాలెలా అయ్యాయో

ఈ పట్నపు వీథుల్లో రాత్రులలో నడిచే స్త్రీలనూ నల్లవాళ్లనూ అడుగు

భయమంటే ఏమిటో

అడుగు ముక్కుపుడకలు పెట్టుకున్న ప్రేమికులను

వాంఛ జీవితం ముప్పైరోజులేనా అని

ఒకప్పుడు పున్నమిరాత్రుల్లో

వంతెన కింద పాలకడలిలో గానాలు వినిపించిన

చేపలన్నీ ఎక్కడ అదృశ్యం అయ్యాయో వర్షరుతువు నడుగు

భాషా ఏకాకిత్వం దేనికి జన్మనిస్తుందో ప్రవాసులనడుగు

నా జీవితపు మంచుకొనల మీద కణకణమండే

నిప్పుకణిక విసిరిన ఆమెనడుగు

లోలోపలి ఏకాంతపు వేదన ఏమిటో

ఆమెనడుగు

ఆమెనడుగు.

నన్ను

అడుగు

సాయంకాలపు చివరాఖరి రైలు వెళిపోయాక

రైలుపట్టాలు చలిలో వణుకుతూ పగిలిపోతున్నప్పుడు

ఒకేఒక్క రెక్కతో ఒకేఒక్క పువ్వుతో

నిరీక్షించడమంటే ఏమిటో

కీల్ 1995

ఇంగ్లిష్: లక్ష్మి హోల్మ్ స్ట్రామ్

తెలుగు: ఎన్. వేణుగోపాల్

ఈ కవితకు ముగింపు లేదు

ఈ కవితకు ముగింపు లేదు

ఈ పాట సంపూర్ణం కాదు

ఈ కోరికకు సాఫల్యం లేదు

జ్ఞాపకాలన్నీ ధ్వంసం కావడానికి నిరాకరిస్తాయి

భూమి భూమంతా లొంగిపోవడానికి తిరస్కరిస్తుంది

ప్రతి ముఖమూ నిలిచిపోనని మొరాయిస్తుంది

లోలోపలనైనా వెలుపలనైనా

పేరుగానో ఉనికిగానో

ఒక కల మాత్రం నిలిచే ఉంటుంది

రద్దయిపోవడానికి నిరాకరిస్తూ

అశాశ్వతత్వం ఎడతెగని దిమ్మరితనం

తమ సమ్మోహక కాంతిని పరుస్తాయి

ఇప్పుడిక

నేనేం పంపగలను

చేదుఫలం అంటని ఒంటరితనపు

మాధుర్యపు ఆశలో

ఈ కవిత తప్ప

ఇందక్ కవిదైయల్ ఎళుడి ముదిక్క ముడియాదు, 2004

ఇంగ్లిష్: లక్ష్మి హోల్మ్ స్ట్రామ్

తెలుగు: ఎన్ వేణుగోపాల్