వాకిలి » ముకుంద రామారావు

ఓరియో స్వగతం

వాకిలి — Sat, 30 Apr 2016 20:02:05 +0000

ప్రపంచవ్యాప్తంగా
కుక్కలెన్ని లేవు
ఏ కుక్క ఎక్కడికి చేరుతుందో
ఎవరికి ఎరుక
నేనూ అంతే
ఎక్కడో చైనా సంతతి నాది
అమ్మను చూసిన జ్ఞాపకం తప్ప
నాన్నెవరో నాకు తెలియదు
చల్లటి పచ్చిక ప్రాంతంలో పెంచి
ఎవరో నన్ను పెంచుకుందా మంటే
వారికి ఎందుకిచ్చారో కూడా తెలియదు

అయితేనేం వారిది
గొప్ప ఇల్లు
నాకు ప్రత్యేకమైన తిండి వైద్యంతో
వారు నన్ను ప్రేమగా చూసుకున్నారు
బయట వాతావరణం ఎలా ఉన్నా
క్రమం తప్పకుండా నన్ను షికారుకు తీసుకుపోయేవారు
బయటకు పోతే
నన్ను, నా బొచ్చుని తాకాలని
చిన్న పిల్లలు సైతం ఉబలాట పడే వారు
భయపడుతూనే దగ్గర కొచ్చేవారు
వారిముందు మోకరిల్లి నేను చూపించే ఉత్సాహానికి
వారంతా ముచ్చట పడిపోయి
గంతులేసే వారు

యజమాని పిల్లలకు నేనొక ఆట బొమ్మని
ఏ మాత్రం సమయం దొరికినా
నాతోనే ఆడుకునేవారు
వారితో ఆడుకోవడం
నాకూ సరదాగానే ఉండేది

నా వైభోగం చూసి
తట్టుకోలేని రికామీ కుక్కలు
నన్ను తరమాలని కరవాలని
చాటుమాటుగా ఎదురుచూసేవి
నా ఆకారం చూసి భయపడేవో
నా యజమానిని చూసి దాక్కునేవో తెలియదు గానీ
ఆ కుక్కల ఆటలు ఎప్పుడూ సాగలేదు

పోలిక కాదు గానీ
అంతకు ముందు యజమానికి
నన్ను ప్రేమగా చూసుకునే తీరికే ఉండేదికాదు
అక్కడ ఇంటా బయటా రకరకాల కుక్కలుండేవి
అన్నింటికీ చిన్న చిన్న గదులుండేవి
అందులోనే తిండి అన్నీనూ
మా పోషణ ఎవరో ఒకరు చూసే వారు
ఉన్నట్టుండి కొన్ని కనిపించేవి కాదు
కొన్ని కొత్తవేవో అప్పుడప్పుడు వచ్చి చేరేవి

ఇక్కడలా కాదు
నా యజమానురాలు
ఆమె పిల్లల్లా నన్ను చూసుకునేది
నన్ను ఎత్తుకునేది
చేత్తో తినిపించేది
తానే స్నానం చేయించేది
బయటకు తీసుకుపోతే తప్ప -
ఇంట్లో నన్ను కట్టేసి ఉంచటం
అస్సలు నచ్చేది కాదు ఆమెకు
నేను తినకపోయినా తాగకపోయినా
ఉత్సాహంగా కనబడకపోయినా
నేను యధాప్రకారం కనిపించేవరకూ
ఆమె దిగాలుపడిపోయేది
నాకేవేవో షోకులు చేసేది
ఫోటోలు తీసేది
నన్ను అందరికీ చూపిస్తూ మురిసిపోయేది
నాకు ఇష్టమైన తిండికోసం
రకరకాల తిండ్లు మార్చేది
వైద్యుల దగ్గరకు తీసుకుపోయి
వారు చెప్పిందల్లా చేసేది

ఒకరోజు
నన్ను బయటకు తీసుకు పోయిన పిల్లలు
వారి ఆటల్లో వారు పడిపొయి
నన్ను వదిలేసి మరచిపోయారు
నేను కూడా స్వేచ్చ దొరికింది కదా అని
అటెటో ముందుకుపోయాను
ఎటు పోయానో ఏమో నాకూ తెలియలేదు
వెనక్కి తిరిగిరాలేక
ఎటెటో నక్కి నక్కి తిరిగాను
నన్ను పిలుస్తూ
నన్ను పట్టించుకోని
వారి పిల్లల్ని తిడుతూ
ఆ ఇంటిలోని వారంతా
నేను దొరికే వరకూ
ఎంత తిరిగారో -
నేను దొరికాక
వాళ్ల సంతోషం నిట్టూర్పులే చెప్పాయి

ఇంటిలో ఎవరినైనా పలకరించే పద్దతి
నాకొకటి అలవాటయి పోయింది
గెంతుకుంటూ దగ్గరకుపోవడం
పళ్లతో వారి బట్టలు లాగడం
వారు లాలించినపుడో కావల్సినపుడో
నెమ్మదిగా గోకడం లాంటివి
వాటికి వాళ్లూ అలవాటుపడ్డారు
కొత్తవాళ్లెవరైనా ఇంటికొస్తే
ఎవరైనా ఆశ్చర్యపోయేవారు
భయంతో దూరంగా జరిగిపోయేవారు
ఇంటిలోవారు ఏమీకాదని ఎంత అభయమిస్తున్నా

నేనంటే ఆ ఇంటి వారికంత నమ్మకం
ఏ ఇతర కుక్కల్నీ వారు భరించ లేకపోయేవారు
నేనూ అంతే
మరో కుక్కనే కాదు
ఇంకెవరి పిల్లలనైనా
ఇంటిలో వారు దగ్గరకు తీసుకున్నా
ముద్దుచేసినా నాకు నచ్చేది కాదు
అరిచి నానా యాగీ చేస్తే
వారికీ అర్ధం అయిపొయేది
అమ్మో
నాకు వాళ్ల భాష అర్ధం అయినట్టు
వాళ్లకు నా భాషా బాధా కూడా
చప్పున తెలిసి పొయేది
అదెలాగో ఏమో

అలా అని
నా మూలంగా వారికి గాని
వారి మూలంగా నాకు గాని
ఇబ్బందులు లేకుండా లేవని కాదు
అన్ని రోజులూ ఒకేలా ఉండవు కదా

నేను లేకుండా కాస్సేపటికైనా
బయటకు వెళ్లాలంటే
నాకు తెలియకుండా వెళ్లడానికి
వాళ్లు రకరకాల ప్రణాళికలు వేసుకునేవారు
ఒక్కోమారు అవి నాకు తెలిసిపోయి వెంటపడితే
విసుక్కునేవారు కసిరేవారు కూడా
ఎందుకో అందరి మధ్యా ఉండి ఉండి
ఎవరూలేకుండా ఉండటం నాకు ఇష్టముండేది కాదు
ఎలాగో నన్ను లోపలుంచి వెళ్లగలిగినా
ఇంటికి తిరిగొచ్చి
నేను ఎలా ఉన్నానో చూసేవరకూ
వారికీ మనసొప్పేది కాదనుకుంటాను
ఇంటికొచ్చిన వెంటనే
నన్ను ఎంత లాలించేవారో

ఒక్కోమారు
కొన్ని రోజులకోసం ఇంటందరూ
బయటకు పోవాల్సి వస్తే
వారికి నేనే ఒక పెద్ద సమస్య
నన్ను తీసుకుపోలేక
ఎవరి దగ్గరో వదిలి వెళ్లలేక
నానా యాతనా పడిపోయేవారు
వారితోబాటు నన్ను కూడా
ఎందుకు తీసుకుపోలేరో
నాకూ అర్ధం కాక
నాకు వాళ్లమీద బొలెడంత కోపమొచ్చేది

ఇంతలో
యజమానురాలికి జబ్బుచేసింది
పిల్లలు నన్ను చూసుకుంటూ గడపడంలో
వారి చదువులు నాశనమవుతున్నాయని
యజమాని గ్రహించి విసుక్కోవడం మొదలయింది
నామీద ఎంత సానుభూతి ప్రేమా ఉన్నా
రానురాను నేను
ఇంటిలో అందరికీ బరువయాను

నన్ను చూసుకుందుకు
ఎవరినో వారు తెచ్చుకున్నా
అదేదో పనిలా
వారు చూస్తున్నపుడు ఒకలా
లేనప్పుడు మరోలా చూసే అతను
వారికే కాదు
నాకూ నచ్చలేదది

ఉన్నట్టుండి ఒక రోజు
నా ఇల్లు మారింది
యజమాని మారాడు
అంతా తెలియని కొత్త ప్రదేశం
ఏమి చేయాలో నాకు తెలియలేదు
ఆ పాత ఇల్లు
ఆ ఇంటిలో అందరూ గుర్తొచ్చి
అరిచాను ఏడ్చాను తిండి మానేసాను
అవన్నీ ఎన్నాళ్లో చేయలేకపోయాను

నాకు తెలియకుండానే కొన్నాళ్లకు
ఏ యజమానికైనా ఎవరికైనా కుక్కనైన నేను -
నా పేరు పాతదైనా కొత్తదైనా
కొత్త వారితోనూ కలగలిసిపోయాను
ముందులా అంత బాగున్నా బాగులేకపోయినా

**** (*) ****

(1996లో సాహిత్యానికి నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత – స్వర్గీయ విస్లావా సింబోర్స్కాకు కృతజ్ఞతలతో, మా ఓరియోకి ప్రేమతో)

తగవు

వాకిలి — Mon, 01 Jun 2015 02:12:26 +0000

అతనినీ ఆమెనీ
వారి పెంపుడు కుక్క చూస్తూనే ఉంది

ఎప్పటినుంచో వారు
ఒకరి మీద ఒకరు అరుచుకుంటూనే ఉన్నారు

వారిలో ఎవరు ముందు మొదలెట్టారో
ఏ కారణంతో మొదలయిందో
ఇద్దర్లో ఎవరికీ తెలియదు ఎప్పుడూ
తెలిసినా ఎవరూ ఒప్పుకోరు

విసిగిపోయి ఆమెకు ఆపేయాలనున్నా
అతను రెచ్చిపోతాడని అనుమానం

అతనికీ ఎక్కడో ఆగిపోదామని ఉన్నా
అలుసై పోతాడన్న భయం

ప్రపంచాన్ని రెండు భాగాలుగా చేసుకుని
ఒక ప్రపంచం నుండి అతను
మరో ప్రపంచం నుండి ఆమె
శబ్దాల్ని నిశ్శాబ్దాల్నీ
విసుగులేకుండా విసురుకుంటూనే ఉన్నారు

చూసి చూసి
వారిద్దరి మధ్యకూ పోయి
వారికంటే గట్టిగా అరుస్తూ
మొరగడం మొదలెట్టింది
వారి కుక్క

తెరిచిన తలుపులు

వాకిలి — Thu, 05 Dec 2013 18:19:57 +0000

ప్రపంచం తలుపులన్నీ తెరిచే ఉన్నాయి
నువ్వు కొన్ని తెరిచుంటావు
నేను కొన్ని తెరిచాను
మనిద్దరం కలిసి ఎన్ని తెరిచామో
తతిమావి ఎవరెవరు తెరిచారో

ఎవరు తెరిస్తేనేం
ఆలోచనల తాజాదనాన్ని నింపుతూ
రేపటి కిటికీలను తెరుస్తూ
సందేహాల గాలికవి
కొట్టుకుంటూనే ఉన్నాయి
నీలోను
నాలోను

ఏకాంతమది

వాకిలి — Thu, 11 Jul 2013 19:39:14 +0000

అడవిలోని చెట్టులా
కొమ్మమీద పూవులా
నేను

అయినా రాత్రిలా
ఏకాంతంలోకి నిన్ను నెట్టలేను
ఏకాంతాన్ని నీతో పంచుకోనూలేను

అది నీకోసమో నాకోసమో
ఆనందమో విషాదమో
నాకూ తెలీదు

నాకు నేనుగా
నాలో సంలీనమై
ఏకాంతమైపోతాను
ఒద్దొద్దు
నువ్వందులో భాగంకావద్దు

నా ఏకాంతం నాది
నీ ఏకాంతం నీది
ఏకాంతాన్ని ఎవరు పంచుకోగలరు చెప్పు

రాయాల్సింది ఇంకా రాయనేలేదు

వాకిలి — Thu, 04 Apr 2013 18:38:18 +0000

కవిత్వానికీ వయసు వేడికీ ఎంతో కొంత చుట్టరికం వుండే వుంటుంది. చాలా మంది కవిత్వం అనగానే కాలేజీరోజుల కుర్రకారులోకి వెళ్లిపోతారు. కానీ, వొక కవి లేటు వయసులో ఘాటుగా కవిత్వ ప్రేమలో పడితే…! కవిత్వ సహజమైన ఆవేశ తీవ్రతా, నెమ్మదిగా నిదానిస్తున్న వ్యక్తిత్వ సమతౌల్యమూ వొక చిత్రమయిన రేఖ దగ్గిర కలిసిన ఉదాత్తమయిన సన్నివేశం ఏదో కనిపిస్తుంది. అంటే, ఆవేశతీవ్రత తగ్గిపోతుందని కాదు…చెప్పాల్సిన విషయంలో చెప్పే విధానంలో వొక ఆనుభవికమైన సొగసేదో కనిపిస్తుంది. ముకుంద రామారావు గారి కవిత్వంలో వాక్యాలు మళ్ళీ మళ్ళీ చదివినప్పుడల్లా అలా అనిపిస్తుంది.

స్నేహితుల హృదయాల్లోకి ‘వలస’ వెళ్ళే మందహాసం. ప్రతిక్షణమొకమజిలీగా మలుచుకునే శాంత కెరటం…ముకుందరామారావు.

తక్కువ రాస్తూ తక్కువ మాట్లాడుతూ జీవితాన్నీ, కవిత్వాన్నీ పొదుపుగా అనుభవిస్తూ ఆ రెండు తీరాల మధ్య సుతిమెత్తగా నడుస్తూ వెళ్తున్న నిత్యపథికుడు ముకుంద రామారావు గారితో కాసిని కబుర్లు….

———————————————–

ముకుంద రామారావు గారూ, మీరు కవిత్వం రాయడం కొంచెం లేటు వయసులో మొదలుపెట్టారు కదా? అంటే, వ్యక్తిత్వ పరమయిన ఆవేశాలూ, ఉద్వేగాలూ వొక కొలిక్కి వచ్చాక మొదలు పెట్టారు. ఈ మానసిక స్థితిలో కవిత్వం మీ వ్యక్తీకరణ సాధనం ఎలా అయింది?

కవిత్వం రాయడం లేటు వయసులో మొదలుపెట్టినా, కవిత్వం పట్ల ఆసక్తి నేను కాలేజీ చదువుతున్న రోజుల్నుండీ ఉంది. బెంగాలీ కవిత్వం వినడం, తెలుగులో అన్ని రకాల కవిత్వాల్ని చదవడం అప్పట్నుండీ మొదలయింది. అయితే నాకు నేనుగా రాయగలనని కాని, రాస్తాననిగాని ఎప్పుడూ అనుకోలేదు. అప్పట్లో చిన్న చిన్న కథలు రాసేవాడిని. చిత్రగుప్త లాంటి పత్రికల్లో ముఖచిత్ర కథానిక కూడా వచ్చింది. సాగర్ లో M.Sc చదువుతున్నప్పుడు అక్కడికి సృజన పత్రిక లాంటివి తెప్పించుకుని చదివేవాడిని. ఉద్యోగ అన్వేషణ, ఉద్యోగం, బాధ్యతలు పెరిగాక దాదాపు 20 ఏళ్లవరకూ, ఎప్పుడో చదవటం తప్ప రాసేపని మానుకున్నాననే చెప్పాలి. ఉద్యోగం మూలాన హైదరాబాద్ వచ్చాక, దగ్గరలో పరిచయమైన సాహిత్య మిత్రుల మూలాన, మళ్లీ కొంత కదలిక నాలో వచ్చింది. మా పెద్దమ్మాయిని పెళ్లి తరువాత అత్తరింటికి పంపుతున్నప్పుడు తండ్రిగా నాలో కలిగిన బాధ, భావ సంచలనం ఒక కాగితం మీద రాసిపెట్టుకున్నాను. ఆ తరువాత పరిచయమైన పెద్దలు చేరాగారికి అది చూపించినపుడు, అందులో ఉన్న పదాలతో దానికి ‘వలసపోయిన మందహాసం’ అని పేరుపెట్టి, ఇది మంచి కవిత అయింది, తప్పకుండా ఆంద్రప్రభకు పంపమని సలహా ఇచ్చారు. వారి సూచనమేరకు ఆంధ్రప్రభకు పంపడం, అది అచ్చయాక అందరికీ నచ్చడంతో బహుశా కవితలు ఇలా రాయొచ్చేమో అనుకున్నాను. రాయగలనన్న నమ్మకం సైతం నాకు కలిగింది. అంచాత accidental గా కవిత్వంలో వచ్చాననే నేను అనుకుంటాను. బహుశా అప్పటివరకూ నాలో నిక్షిప్తమైయున్న అనేక అనుభవాలు, అనుభూతులు అలా బయటపడ్డాయేమో!

‘వలసపోయిన మందహాసం’ కంటే ముందు మీ కవిత్వ వ్యాసంగం గురించి కాస్త వివరిస్తారా?

‘వలసపోయిన మందహాసం’ కంటే ముందు కవిత్వం చదవడం వరకే పరిమితమయాను. రాయాలన్న ఆలోచనైనా ఎప్పుడూ రాలేదు. అది నా శక్తి సామర్ధ్యాలకు మించినదనే భావన నాలో ఉండటం ఒక కారణం కావచ్చు.

‘వలసపోయిన మందహాసం’ కవిత్వ సంపుటికి లభించిన స్పందన మీకెలా అనిపించింది?

అది ప్రచురించబడటమే నావరకూ ఎంతో గొప్ప విషయం అనుకుంటే, ఆ కవితకు వచ్చిన స్పందన నాకు ఆశ్చర్యాన్ని ఆనందాన్ని కలగజేసాయి. చేరాగారు ఆ కవిత విశ్లేషణ, చేరాతల్లో కూడా చేయటం నాకు మరింత ఉత్సాహాన్ని ప్రోత్సాహాన్ని కలగజేసింది.

కవులతో మీ స్నేహాలూ, పరిచయాలూ మీ కవిత్వ వ్యక్తిత్వం మీద ఎలాంటి ప్రభావం కలిగించాయి?

C.V. కృష్ణారావుగారి నెలనెలా వెన్నెల సమావేశాలు ఎందరో కవులతో పరిచయాల్ని కలగజేసింది. ఆ సమావేశాల్లో చదివే కవితలు, చదివే పద్దతి, వాటి విశ్లేషణలు, కవిత్వాన్ని అర్ధం చేసుకోటానికి, ఎదుగుదలకి తప్పకుండా ఉపయోగపడ్డాయి.

మీ దృష్టిలో కవిత్వ వాతావరణం అంటూ వొకటి వుండాలని మీరు అనుకుంటున్నారా?

నా దృష్టిలో కవి నిత్య విద్యార్ధి. కవిత్వానికి చదువు, వయస్సు కొంత వరకు ఉపయోగపడతాయేమో గానీ, అవే ముఖ్యం కాదని నమ్ముతాను. నేర్చుకోవాల్సింది అందరిలోనూ ఉంటుంది, అన్నింటా ఉంటుంది. నేర్చుకోవాలన్న తపన ఎక్కడో ఎప్పుడో ఆగిపోవాల్సింది కాదనుకుంటాను. కవిత్వ వాతావరణం ఆ ఆసక్తికి మరింత దోహదపడుతుంది, ఉపయోగపడుతుందనుకుంటాను.

విమర్శ విషయానికి వస్తే మిమ్మల్ని బాగా సంతోషపెట్టిన సందర్భాలు ఏమిటి?

నిర్మానాత్మకంగా ఉండి నేర్చుకుందుకు దోహదపడ్డ విమర్శలన్నీ నన్ను సంతోష పెట్టాయి.

విమర్శ విషయంలో మిమ్మల్ని అసంతృప్తికి గురి చేసిన సందర్భాలు వున్నాయా?

ఇష్టాఇష్టాలబట్టి కాకుండా, లేదా వ్యక్తిగతమైంది కాకుండా, అప్పటివరకూ తెలియని ఏ కొత్త విషయాన్ని అది తెలియజేసినా నాకు అది ఉపయోగపడింది.. అసంతృప్తికి గురిచేసిన సందర్భాల్లో, ఆ అసంతృప్తి నేను ఆశించినది లేకపోవడం మూలానా లేక నా అవగాహనలో తేడా మూలంగానా అని ఆలోచిస్తాను. నచ్చకపోయినా అది వారి అభిప్రాయంగా గౌరవిస్తాను.

‘మరో మజిలీకి ముందు’ కి లభించిన స్పందన ఎలా అనిపించింది?

బహుశా ఇటీవల వాకిలిలో మోహగారి స్పందన విషయం మీరు అడుగుతున్నారనుకుంటాను. ‘వలసపోయిన మందహాసం’ తరువాత 2000 సంవత్సరంలో వచ్చిన కవిత్వ సంపుటి ‘మరో మజిలీకి ముందు’. అందులో అదే పేరుతో ఉన్న కవిత ఇన్నాళ్లకు కూడా గుర్తుందన్న భావనే ఏ కవికైనా అమితానందాన్ని కలగజేస్తుంది. అది కూడా ఆ స్పందించిన వారు ఎవరో ఏమీటో తెలియకుండా ఉన్నప్పుడు, ఆ కవితని అంత చక్కగా అర్ధం చేసుకున్నందుకు, అంత బాగా దానిని వ్యక్తీకరించినందుకు ముందు నేను ఆశ్చర్యపోయాను. వారికి నా ధన్యవాదాల్ని, ఆనందాన్ని తెలియజేయవలసిందికా సంపాదకుల్ని అందుకే కోరాను.

ఇటీవల మీరు అనువాదాల మీద కూడా ఎక్కువ దృష్టి పెట్టారు కదా? అనువాదాల మీద ఆసక్తి ఎలా కలిగింది?

నేను న్యూయార్క్ లో ఉండగా వారాంతంలో న్యూయార్క్ లైబ్రరీలో గడిపేవాడిని. అప్పడు చదువుకున్న కవితలు, వాటిల్లో నచ్చినవి అనువాదం చేసుకునేవాడిని. వాటిని మిత్రులకు చూపించినపుడు వారి ఆనందం నా ఆనందమవడం మొదలయాక, నెమ్మది నెమ్మదిగా అనువాదాల వైపు కూడా శ్రద్ధ పెరిగింది. అవన్నీ కలిపి ‘అదే ఆకాశం (అనేక దేశాల అనువాద కవిత్వం)’ పేరుమీద పుస్తకరూపంలో వచ్చిన స్పందన, ప్రోత్సాహంతో ఆసక్తి మరింత పెరిగింది.

వేరే భాషల నించి అనువాదాలు చేస్తున్నప్పుడు మన కవిత్వం ఇలా లేదే అని ఫీల్ అయిన సందర్భాలున్నాయా?

అటువంటి సందర్భాలు చాలా తక్కువనే చెప్పాలి. మన కవిత్వం ఎవరి కవిత్వ స్థాయికీ తీసిపోనిదిగానే నాకు అనిపించి ఆనందించిన సందర్భాలే ఎక్కువ.

అనువాద అనుభవాల నేపధ్యంలో ఈ తరం కవులకి మీరు చెప్పాలనుకుంటున్న అంశాలు ఏమన్నా వున్నాయా?

ఎవరి కవిత్వాల్ని వారే చదువుకుని, లేదా తమవారనుకున్న వారి కవిత్వాలే కవిత్వాలనుకుని, నూతిలో కప్పల్లా ఉన్నంతకాలం మన ప్రపంచం పెరగదు. బయటకొచ్చి ఏ భేదభావాలూ లేకుండా కవిత్వం ఎక్కడున్నా ఆస్వాదించి ఆనందించే గుణం అలవర్చుకోడం మూలాన మనకు తెలియకుండానే మనలో మార్పు మనం గమనించొచ్చు. సహృదయంతో విస్తృతంగా చదవడం మూలంగా మన విస్తృతీ పెరుగుతుంది. అది అనువాదాలైనా కావచ్చు లేదా స్వతంత్ర రచనలైనా కావచ్చు. రాత్రికి రాత్రే ఏదో అయిపోవాలన్న తపన ఎంతవరకు పనికొస్తుందో ఎవరికివారే బేరీజు వేసుకోవాలి.

మీరు ఇతర రాష్ట్రాల్లో, దేశాల్లో కూడా కవిత్వ సంస్కృతిని చూశారు కదా! అక్కడికి మనకి ఈ సంస్కృతిలో ఎలాంటి తేడాలు కనిపిస్తున్నాయి?

ఇతర రాష్ట్రాల్లో ముఖ్యంగా బెంగాల్, ఒరిస్సా, కర్ణాటక, కేరళలో సాహిత్య వాతావరణం చాలా ఆనందదాయకంగా ఉంటుంది. సాహిత్యంలో స్థిరపడ్డవారు తమ ఎదుగుదలతోబాటు అక్కడ సాహిత్యాన్ని, ఇతర సాహిత్యకారుల్ని ప్రోత్సహిస్తున్న విధానం చూస్తుంటే ముచ్చటేస్తుంది. మన రాష్ట్రంలో ఎవరికివారు పైకి వచ్చినవారే. అందుకనే బహుశా ఎవరి ప్రయత్నాల్లో వారుండటం ఇక్కడ ఎక్కువ కనిపిస్తుంది.

ఇతర సంస్కృతుల నించి కవిత్వపరంగా మనం నేర్చుకోవాల్సింది ఏమన్నా వుందా?

అహాలు, ఇగోలు, కీర్తి కాంక్షలు, స్వార్ధాలు వీటి హెచ్చుతగ్గులు ఏ సంస్కృతినైనా అద్దంలో చూపిస్తాయి. సత్సంబంధాలు, సాహిత్య సంబంధాలు వాటి పుణాదులమీదే ఎక్కడన్నా కనిపిస్తాయి.

కవిగా ఇప్పటి దాకా మీ మజిలీలని వొక సారి వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే మీకేమనిపిస్తుంది? వొక తృప్తి కనిపిస్తోందా?

ఎక్కడో కవిత్వ ద్వారానికి దూరంగా నిలబడి, ఆనందంగా చూస్తున్నవాడిని, ఆ ద్వారంలోకి ప్రవేశిస్తానని గాని, ఈమాత్రం దూరమైనా రాగలుగుతానని గానీ నేను ఊహించనిది. అది సంతృప్తికి కారణమే కదా. అయితే అందుకు దోహద పడ్డ అనేకమంది, గురువులు, స్నేహితులు నాకు లబించడం నా అదృష్టం. వారికి ఎన్ని ధన్యవాదాలు చెప్పుకున్నా తక్కువే. అయినా నేను రాయాల్సింది నేను ఇంకా రాయనేలేదు అన్న అసంతృప్తితోబాటు, ఎప్పటికప్పుడు రాసిన ప్రతీకవితా, బహుశా ఇదే ఆఖరి కవితేమో అని అనుకుంటూనే వస్తున్నాను, ఎందుకో ఏమో!

అన్నా అఖ్మతోవా

వాకిలి — Thu, 14 Mar 2013 17:34:35 +0000

ఆనా ఆఖ్మతోవా (23 జూన్ 1889 – 5 మార్చి 1966) రష్యన్ సాహిత్యంలో ప్రముఖ కవయిత్రి. ఆమె అసలు పేరు ఆనా అండ్రెయేవ్నా గోరెంకో. 11 ఏళ్ల ప్రాయం నుండి కవిత్వం రాయడం మొదలెట్టారు. కవిత్వం మూలాన, ఇంటిపేరుకు అపకీర్తి తీసుకురావద్దన్న తండ్రి కోపానికి, పదెహేడేళ్ల ప్రాయంలోనే, ఆనా ఆఖ్మతోవా గా మార్చుకున్న పేరే చివరివరకు స్థిరపడిపోయింది. ఆ పేరు ఆమె తల్లి ముత్తాతది. అప్పుడొస్తున్న కవిత్వంలోని గూఢత్వం, అస్పష్టత, సాంకేతికత, కృత్విమత్వాన్ని నిరసిస్తూ, సౌందర్యం, స్పష్టత, సాంద్రత, సరళత, సమగ్ర రూపంతో కూడుకున్న విభిన్న కవిత్వానికి ఆద్యుడైన నికోలయ్ గుమిల్యొవ్ ని 1910 లో వివాహం చేసుకున్నారు. 1918 లో విడాకులూ తీసుకున్నారు. వారికి ఒక కొడుకు లెవ్ గుమిల్యొవ్.

రష్యన్ విప్లవం మూలాన ఆమె జీవితంలో అనేక సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఎన్నో కష్టాలు పడాల్సొచ్చింది. 1921 లో ఆమె భర్త దేశద్రోహం కింద, బోల్షెవిక్ల ద్వారా మరణశిక్షకు గురయారు.. 1938 లో కొడుకు నిర్బంధించబడ్డాడు. 1956 వరకూ అనేక మార్లు అనేక కారాగారాల్లో ఉంచబడ్డాడు. రష్యన్ ప్రభుత్వం, దోషులుగా పరిగణించిన వారి సంతానం కావడమే అతని అసలు నేరం. స్టాలిన్ ప్రభుత్వం ఆమెను శతృవుగా భావించి, ఆమె రచనల్ని 1925 నుండి 1940 వరకు నిషేదించింది.

ఆమె అతి ముఖ్యమైన కవిత REQUIEM ‘శ్రద్ధాంజలి’. స్టాలిన్ సమయంలొ స్త్రీల దురవస్థని – ఆమెతో బాటు జైలు బయట, అత్యంత దుఃఖంతో ఓపికగా నిస్సత్తువగా, వారి కోడుకుకోసమో, భర్తకోసమో, ప్రేమికుడికోసమో రొట్టె ముక్క అందించాలనో, చూడాలనో, చిరు సందేశం కోసమో గంటలకొద్దీ వేచి ఉన్న వైనాన్ని, ఒక స్త్రీ దృష్టితో కళ్లకు కట్టినట్టు వర్ణించిన అద్భుతమైన కవిత అది. ఈ కవిత 1935 నుండి 1940 మధ్య కాలంలో రాసింది. స్టాలిన్ బతికుండగా 1940 ప్రాంతంలో అది వెలుగు చూడడం, ఎంత ప్రమాదకరమో ఆమె గుర్తించి ప్రచురణకు పంపనేలేదు. స్టాలిన్ బాధితులకు ఆ కవిత అంకితమిచ్చారు. మ్యూనిక్ లో మొదటిసారిగా 1963 లో బయటి ప్రపంచం వెలుగు చూసింది. 1987 వరకూ ఈ దీర్ఘ కవిత రష్యాలో ప్రచురించబడనే లేదు. ఈ దీర్ఘ కవిత పది ఖండికలుగా రాయబడింది. వేదన నిస్పృహల మూలాన, అప్పటి ఉద్విగ్న క్షణాల్ని ఒక్కో ఖండికలో అతి సున్నితంగా పట్టుకోగలిగింది. నిజానికి ఈ కవిత పరిచయంతో బాటు, పదిహేను చిన్న కవితల వలయం, ఒక అనుక్రమం. ఆమె రచనల్లో సర్వోత్తమమైన బాధల స్మృతి కావ్యం. అంతకుముందు ప్రేమ కవిత్వం రాసిన ఛాయలెక్కడా ఇందులో కనపడవు. అక్కడక్కడ బైబిలు సంబందిత విషయాలు, శిలువ వేయటం, జీసస్ తల్లి మేరీ లాంటివి కనిపిస్తాయి. ఈ కవితతో బాటు, మరో దీర్ఘ కవిత Poem Without a Hero (నాయకుడు లేకుండా కవిత) ని కూడా ప్రముఖంగా చెప్పుకుంటారు. ఆమె కవితలన్నింటితో 1990 లో ఒక సమగ్ర సంకలనం The Complete Poems of Anna Akhmatova కూడా వెలువడింది.

1918 లో వివాహమాడిన వ్లాదిమిర్ శిలైకో ని 1928 లో విడాకులిచ్చింది. ఆ తరువాత వివాహమాడిన నికోలై పునిన్, సైబేరియన్ శిబిరంలో 1953 లో చంపబడ్డారు. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత డాక్టర్ జీవాగో రచయిత బోరిస్ ఫాస్టర్నక్ వివాహితుడైయుండి కూడా ఆమెకు అనేకమార్లు పెళ్లి ప్రతిపాదన పంపారు. ‘బోరిస్ పాస్టర్నక్ కోసం’ అని ఒక కవిత కూడా ఆమె రాసారు. మరో నోబెల్ కవి జోసెఫ్ బ్రోడ్స్కీ కి రష్యాలో అదేవిధమైన కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, అతనికి ఆమే ఒక పెద్ద దిక్కు.

విక్టర్ హూగో, రవీంద్రనాథ్ టాగోర్, గీకొమో లియోపర్డి, వివిధ ఆర్మేనియన్, కొరియా కవుల్ని అనువాదం చేసారు. ప్రతీకాత్మక రచయిత అలెక్సాండ్ర్ బ్లోక్, చిత్రకారుడు ఆమెడియొ మోడిగ్లియాని, తోటి కవి ఓసిప్ మండెల్ స్టాం జ్ఞాపకాల్నీ రాసారు.

1965 లో ఆమెకు ఆక్స్ ఫర్డ్ విశ్వవిధ్యాలయం గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రధానం చేసింది.

తనకోసం ఒక స్మృతి చిహ్నం నెలకొల్పుతారేమోనన్న ఆశ ఈ కవిత ‘శ్రద్ధాంజలి’లో కనిపిస్తుంది. ఆటువంటిదేమీ జరగకపోయినా , ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఈ కవితే ఆమెకు స్మృతి చిహ్నంగా మిగిలిపోయింది.

శ్రద్ధాంజలి
పరాయి ఆకాశం ఏదీ నన్ను కాపాడలేదు
అపరిచిత రెక్కలేవీ నా మొహాన్ని కప్పలేదు
ఆ సమయంలో, ఆ ప్రదేశంలో బ్రతికిపోయి
సామాన్య ప్రజల సాక్షిగా నేనున్నాను

ముందుమాటకు బదులు
భయంకరమైన యెజోవ్ భీతిగొల్పే సంవత్సరాల్లో, నేను పదిహేడు నెలలు లెనిన్ గ్రాడ్ కారాగారానికి ఎదురుగా బయట వరసలో వేచి ఉన్నాను. ఎవరో గుంపులో ఒక రోజు నన్ను గుర్తించారు. నా పేరుతో నన్ను పిలవడం ఎప్పుడూ వినని, చలికి నీలంగా మారిన పెదాలతో, నావెనక నిలుచున్న ఒకామె, మాకందరికీ సాధారణమైన తిమ్మిరిలోనే రహస్యంగా నన్నడిగింది (అక్కడ అందరూ రహస్యంగానే మాటాడుకుంటారు):
“ఇది నువ్వు వివరించగలవా?” అని.
“వివరించగలను” అన్నాను
ఆమె మొహం మీద అంతకుముందు లేని, నమ్మలేని ఒక చిర్నవ్వులాంటిదేదో , అప్పుడామెని దాటుకుంటూపోయింది.

అంకితం
ఆ దుఃఖం బహుశా కొండల్నీ ఒంచుతాయి
ప్రవహించే నీటిని వెనక్కి మళ్ళిస్తాయి
కానీ కఠినమైన ఈ గడియలు పగలవు
కిక్కిరిసిన మానవ దుఃఖంతో ఉన్న
జైలు గదుల్నుండి మాకు అవి అడ్డంపడతాయి
గాలి స్వేచ్చగా కొందరికి వీస్తుండొచ్చు
సులువుగా సూర్యకాంతి కొందరికి క్షీణిస్తుండొచ్చు
కానీ మా భయానికి భాగస్వాములైన మేము
వినేది మాత్రం, తాళాల గీకుడు
బరువైన సైన్యం బూట్ల చప్పుడు
వేకువ ప్రార్ధనల కోసంలా గుంపుగా లేచి
మేము ప్రతీరోజూ నిశ్శబ్ద వీధులు, మలుపుల గుండా
చావడంకంటే కాస్త బతకడానికి, నిర్జనప్రదేశాల నడుస్తాం,
సూర్యు డు అస్తమించాక, నేవా నది అస్పష్టంగావుంది
నమ్మకం అనంతంగా ఇంకా గానం చేస్తూనే ఉంది.
ఎవరికి శిక్ష నిశ్చయించబడింది? … ఆ మూలుగు,
హఠాత్తుగా ఉబుకుతున్న స్త్రీ కన్నీరు,
తతిమావారికంటే విలక్షణం
ఆమెను వాళ్లు కిందికి తోసేసినట్టు,
ఆమె హృదయాన్ని బలవంతంగా లాక్కుపోతూ,
తలతిరిగేట్టు, ఆమె మానాన ఆమెను వదిలేసినట్టు -

నరకంలో నేను రెండేళ్లబాటు గడిపినప్పటి
నా అనామక మిత్రులు ఇప్పుడెక్కడున్నారు?
సైబేరియన్ మంచు తీవ్రతల మధ్య
చీడబట్టిన చంద్రవృత్తాలలో
ఏ దెయ్యాలు వాళ్లని వెక్కిరిస్తున్నాయిప్పుడు
వారికోసం నేను రోదిస్తాను,
సలాం, శలవు!

ప్రస్తావన
యుద్ధం నుండి విముక్తి పొంది
ఆ రోజుల్లో కేవలం నిర్జీవులే నవ్వేగలిగేవాళ్లు.
లెనిన్ గ్రాడ్ ఆనవాలు, ఆత్మ,
దాని చెరసాలకు బయట వేలాడేది;
దండించబడిన సైనికదళం
రైలింజను ఈలపాటకు ముడుచుకుని
మందలా ఇనుపదారి ఆవరణలో
జరగాల్సొచ్చేది “యజమానిలేని కుక్కల్లా, దూరం , దూరం”.
మాపైన మృత్యు నక్షత్రాలుండేవి
ప్రియమైన అమాయక రష్యా
కరకరమని నమిలే రక్తసిక్తమైన బూట్లకింద
నల్లని మారియాస్ చక్రాలకింద నలిగిపోయేది

1
వేకువజామునే వాళ్లొచ్చి నిన్ను తీసుకుపోయారు.
నువ్వు నాకు మరణించినట్టు: నేను వెనకెనక అనుసరించాను.
చీకటి గదిలో పిల్లలు ఏడుస్తున్నారు,
పవిత్రమైన కొవ్వొత్తి కొనవూపిరితో ఉంది
ప్రతిమ ముద్దుకి నీ పెదాలు చల్లబడ్డాయి
కనుబొమలమీద చెమట పూసింది – అవి మృత్యు పుష్పాలు!
రెడ్ స్క్వేర్ లో వట్టిపోయిన గుర్రపురౌతు భార్యల్లా
క్రెంలిన్ బురుజుల కింద నేను నిల్చుని అరుస్తాను

2
సాధువైన డాన్ నది శాంతంగా ప్రవహిస్తుంది;
పచ్చని చంద్రకాంతి నా ఇంటిలోకి జారుతుంది.

దాని వంకర మూతితో, గడప దాటి,
ఆ పచ్చ చంద్రుడి నీడకు, ఆశ్చర్యంతో ఆగుతుంది.

పెద్దెముక రోగంతో పడున్న ఈ స్త్రీ,
బొత్తిగా ఒంటరిది.

మరణించిన భర్త,
కటకటాల్లో దూరంగా కొడుకు.
నాకోసం ప్రార్ధించు,
ప్రార్ధించు.

3
కాదు, నాది కాదు, అది మరొకరి గాయం
నేనైతే ఎన్నటికీ భరించలేకపోదును
అంచాత జరిగినదాన్ని తీసుకుపోయి, దాచి, భూమిలో పాతి
విసిరేయ్ దీపాల్ని అవతలికి …
రాత్రి

4
వాళ్లు నీకు హాస్యగాడ్ని చూపించి ఉండాల్సింది,
మిత్రుల హర్షం, హృదయపు దొంగ,
పుష్కిన్ నగరం కొంటె పిల్లని -
విధివశమైన సంవత్సరాల నీ ఈ చిత్రాన్ని
నువు నిల్చున్న కోపదృష్టితో ఉన్న గోడ కింద,
దరిద్రులు, మూడొందలమంది వరసలో,
నీ చేతిలో మూటను గట్టిగా పట్టుకుని,
నీ కన్నీళ్లు, కొత్త సంవత్సరపు మంచుని కరిగిస్తున్నాయి
చూడక్కడ, జైలుచెట్టు ఒంగుతోంది
శబ్దం లేదు, శబ్దం లేదు, అయినా ఎంతమంది
అమాయక ప్రాణాలు అంతమవుతున్నాయి

5
నీ ఇంటికి నిన్ను రమ్మంటూ, పదిహేడు నెలలుగా
నేను గట్టిగా ఏడుస్తూనే ఉన్నాను.
నేను ఉరితీసేవాడి కాళ్లమీద పడ్డాను
పీడకలగా మార్చబడ్డ నువ్వు నా కొడుకువన్నాను.
ప్రపంచాన్ని గందరగోళం ఆక్రమించాక,
చెప్పే శక్తి నాకు లేదు.
ఏదోకొంత మానవత్వంనుండి ఎవరో కౄరుడు
లేదా “చంపు” అని ఏరోజు చెప్పబడుతుందో
ధూళిపూలు తప్ప అప్పుడు ఏవీ మిగలవు

గలగలమను ధూపకలశం శబ్దాలు,
ఎక్కడకీ తీసుకుపోలేని కాలి గుర్తులు.
పాషానపు రాత్రి భారీ నక్షత్రం,
నా కళ్లలోకే తేరిపార చూస్తూ అంటోంది
మరణం తధ్యం,
అవును తోందర్లోనే అని.

6
మస్తిష్కం నుండి ఎగిరిపోయిన వారాలు
గడిచిపోయాయంటే నాకూ నమ్మకం కుదరడం లేదు:
నీ కారాగారంలోకి ఎలా బిడ్డా,
జ్వలిస్తూ, తేరిచూస్తూ, తెల్ల రాత్రులు;
నేను శ్వాస తీసుకునేలోగా
వారి డేగ కళ్లతో వాళ్లూ చూస్తారు.
ఈ మర ణించిన నీ శరీరానికి
ఉన్నతమైన శిలువ ఏమి చూపిస్తుందోనని

7
తీర్పు
ఇంకా సజీవంగా ఉన్న, హృదయం మీద
అప్పుడే రాయిలాంటి మాట.
అంగీకరిస్తున్నాను,
నేను సిద్ధపడే ఉన్నాను,
ఎలాగోలా దానికి సర్దుకుని నిబాయించుకుంటాను.

నేడు చేయాల్సినవి చాలా ఉన్నాయి
జ్ఞాపకాల్ని తుడిచేయాలి బాధను చంపేయాలి
గుండెను రాయి చేసుకోవాలి
అయినా మళ్లీ బతకడానికి సన్నద్ధం కావాలి

పూర్తిగా కాదు. వేసవి కాలపు విందు
తప్పతాగినట్టు పుకార్లు తీసుకొస్తాయి
చాన్నాళ్ల ముందునుండే నాకు తెలుసు
ఈ ప్రకాశవంతమైన రోజు, ఈ ఖాళీ ఇల్లు?

8
మృత్యువుకు
ఎలా అయినా నువ్వొస్తావు, అది ఇప్పుడే ఎందుకు కాకూడదు?
ఎన్నాళ్లు నేను వేచి వేచి చూడాలి. చెడు రోజులు తొలగిపోతాయి.
నీ కోసం దీపం ఆర్పేసాను, తలుపులు తెరిచాను
నీకు నచ్చిన ఏ ఆకృతిలోనైనా మారి,
గురి చూసి, విషపురిత ఫిరంగితో నన్ను పేల్చు
లేదా సమర్దుడైన బందిపోటులా గొంతుపిసుకు
లేదా రోగం అంటించు – పూర్తీ విషజ్వరమేనా కానీయ్
లేదా నువు రాసిన కాల్పనిక కథలోంచి బయటపడేయ్
అదే రాత్రీ పగలూ వినీవినీ విసుగొచ్చి
టోపీమీద నీలం నాడా దళం
ముందున్న తెల్లమొహం రక్షకుడితో, మెట్ల వరకూ ఎలా అయితే కవాతు చేస్తోందో,
నేనూ అంతే.
యెనిసెయి నది వడివడిగా ప్రవహిస్తోంది
అనంతంగా మెరిసేటట్టు ధ్రువతార మెరుస్తోంది ;
నేను ప్రేమించినవారి కళ్లల్లో నీలంకాంతి
చివరి ఘోరానికి మసకబారుతోంది.

9
ఇప్పటికే ఉన్మాదపు రెక్క లేస్తోంది
నా సగం ఆత్మని కప్పడానికి.
మత్తెక్కించే ఆ మద్యపు రుచి!
చీకటి లోయ లంచం!

ఇప్పుడు ప్రతీవిషయమూ స్పష్టమే.
నా పరాజయాన్ని నేను అంగీకరిస్తున్నాను.
నా చెవిలో వెర్రికూతలు కూసే నా నాలుక
అపరిచితుని నాలుక

నా మోకాళ్లమీద నిలబడి
దయచూపించమని వేడుకోవడం వ్యర్ధం
నాది అని తీసుకుపోయేందుకు
ఏదీ నాదనుకోలేదు నా జీవితంలో

నా కొడుకు భయంకర నేత్రాలూ కాదు
వ్యాపించిన రాతి పూవు దుఃఖమూ కాదు
ముట్టడించే రోజూ కాదు,
సందర్శించే సమయాల విచారణా కాదు,

వాడి ప్రియమైన చేతుల చల్లదనమూ కాదు,
కలవరపెట్టే నిమ్మచెట్టు నీడా కాదు,
కీచురాయి బలహీన శబ్దపు
వీడ్కోలు మాటల ఓదార్పూ కాదు

10
శిలువ వేయటం (చిత్రవధ)
‘ నేను నా సమాధిలో ఉన్నపుడు
అమ్మా నాకోసం ఏడ్వద్దు ‘

I
దేవదూతల గాయకగణం సమయాన్ని కీర్తిస్తున్నాయి
స్వర్గసొరంగం మంటల్లో కరిగిపోయింది
“తండ్రీ, నీవు నన్ను ఎందుకిలా వదిలేసావు?
తల్లీ, నిన్ను ప్రాదేయపడుతున్నాను , నాకోసం ఏడ్వద్దు …”

II
మేరీ మాగ్డలిన గుండెలు బాడుకుని ఏడ్చింది,
అతని ప్రియ శిష్యుడు రాతి మొహంతో రెప్పవాల్చలేదు.
అతని తల్లి, దూరంగా నిల్చుంది. ఎవరూ ఆమె
రహస్యకళ్లలోకి చూడలేదు. ఎవరూ సాహసించలేదు.

ఉపసంహారం
I
మొహాలు ఎముకల్లా మారతాయని నేను చదివాను,
వణికే భయం శుష్కించిన నవ్వుల్లో.
కనురెప్పలకింద భయం ఎలా దాగుంటుందో
బుగ్గలమిద దుఃఖం ఎలా రాసుంటుందో
ఉలితోచెక్కిన గట్టి రాతల గీతలు,
ఎలా నిగనిగలాడుతూ నల్లబడతాయో లేదా
బూడిదరంగు తాళాలు రాత్రికిరాత్రే
కళతప్పిన వెండిలా మారిపోతాయో,
లొంగిన పెదాల నవ్వులు ఎలా వాడిపోతాయో -
నా ఒక్కరి కోసమే నేను ప్రార్ధించడం లేదు ..
గుడ్డిదైన ఎర్ర గోడకింద, జైలు బయట
కృరమైన చలిలోనో లేదా ఎండాకాలపు మంటల్లోనో
నాతోబాటు నిల్చున్న అందరికోసమూనూ.

II
ఏడాది గడిచేసరికి స్మృతి ఘడియ తిరిగొస్తుంది
నేను చూస్తాను, నేను వింటాను, దగ్గరకు తీసుకుని నిన్ను స్పర్శిస్తాను

ఈ విలువైన భూమిమీద ఇంకెప్పుడూ నడవలేని కాపలావాని పందిరి
మేము సాయపడాలనుకున్నదానిలో ఒకటి.

అందమైన జుత్తుని ఆమె ఎగరేస్తూ
“ఇది సరిగ్గా మళ్లీ ఇంటికి రావడం లాంటిది” అనే వారిని

నాకు ఆ అతిధుల అందరి పేర్లూ చెప్పాలని ఉంది
కానీ ఆ జాబితాని వాళ్లు లాక్కున్నారు, ఇప్పుడది పోయింది

నేను విన్న అల్ప పదజాలంతో
వారికి ఒక బట్ట నేశాను

కొత్త దుర్దశలో సైతం నా అన్ని దినాలూ
ప్రతీ పదాన్నీ చూసి పట్టుకు వేలాడతాను

హింసించబడ్డ నా నోటిని మూసేసినా
దాని ద్వారానే వందల వేలమంది అరుస్తారు

స్మరించుకునే ఈ దినాన వారిని నా కోసం ప్రార్ధించనీ,
వారి కోసం నేను ప్రార్ధిస్తున్నట్టు.

నే దేశం ఎప్పటికైనా నా పేరుమీద
ఒక స్మృతిచిహ్నాన్ని తయారుచేస్తే,

స్మృతిచిహ్నమే గనక నెలకొల్పుతే
నా జ్ఞాపకాన్ని గౌరవించినందుకు గర్వపడతాను

నేను కళ్లు తెరిచినప్పటి సముద్రానికి దగ్గర కాదు
సముద్రంతో నా చివరి సంబంధం ఎప్పుడో తెగిపోయింది –

లేక పవిత్రమైన మోడుకు దగ్గర త్సార్ తోటలో, ఎక్కడో
ఒక గాయపడ్డ నీడ నా శరీర వెచ్చదనం కోసం వెతుకుతుంది

కానీ ఇక్కడే, ఇక్కడే అనివార్యమైన ఇనప ఊచల ముందు
మూడువందల గంటలు నేను వరసలో నిల్చునే ఉన్నాను

ఎందుకంటే ఆహ్లాదకరమైన మృత్యువులోనైనా నాకు అనుమానమే
నల్ల మారియాస్ నది ప్రతిధ్వని కోల్పోతుందేమోనని

లేకపోతే ఆ రోతైన గేటు మోత
గాయపడ్డ మృగంలా పాత ముసలి కూత

నా నిశ్చలమైన కంచు మూతల గిన్నెనుండి కరుగుతున్న మంచు,
కన్నీరులా, బొట్లు బొట్లుగా నెమ్మదిగా కారనీ

ప్రవహిస్తున్న నేవా నదిలో పడవలు మెత్తగా సాగుతూ ఉంటే
జైలు పావురం ఎక్కడో మళ్లీ మళ్లీ కూయనీ

లిఫ్ట్

వాకిలి — Sat, 01 Dec 2012 19:14:36 +0000

నాముందు మోకరిల్లి
పైకి చేరాలనో
కిందికి పోవాలనో
ఎవరో ఒకరి
ఎదురు చూపులే

తయారై వచ్చాక
ఎవరికి వారు నమ్మకంతో
నాకు బందీలవుతారు

ఎలా కావాలంటే అలా
తీరికలేకుండా చేరుస్తూనే ఉన్నా
హఠాత్తుగా ఎక్కడో ఆగిపోతే
సరిహద్దుల్లో ఉండని సహనం

ఎవరు నానుండి విడిపిస్తారో
ఎపుడు బయటపడతారో
ఎవరి ప్రయత్నాలు ఏపాటివో

బయటపడ్డాక వెంటనే
నిర్జీవమైన మొహాలు
నిర్లిప్తమైన గుంపులో కలిసిపోతాయి

అయితేనేం
ఎప్పట్లానే మళ్లీ నాముందు
అదే ఆబగా

*
ఏకాంతమది
అడవిలోని చెట్టులా
కొమ్మమీద పూవులా
నేను
అయినా రాత్రిలా
ఏకాంతంలోకి నిన్ను నెట్టలేను
ఏకాంతాన్ని నీతో పంచుకోనూలేను

అది నీకోసమో నాకోసమో
ఆనందమో విషాదమో
నాకూ తెలీదు

నాకు నేనుగా
నాలో సంలీనమై
ఏకాంతమైపోతాను

ఒద్దొద్దు
నువ్వందులో భాగంకావద్దు

నా ఏకాంతం నాది
నీ ఏకాంతం నీది
ఏకాంతాన్ని ఎవరు పంచుకోగలరు చెప్పు