వాకిలి » వాసుదేవ్

మూడవ మనిషి – ఓ చీకటి దృశ్యం

వాకిలి — Sat, 30 Sep 2017 18:17:20 +0000

కొన్ని అపురూపాలకి కవిత్వమూ మినహాయింపు కాదు. అలాంటిదే ‘మూడవ మనిషి’ దీర్ఘ కవిత.

కవితా వస్తువుని ఎంచుకోవటంలోనే కవి తన ధైర్యాన్ని చాటుకున్నాక ఇక కవితలో చదవాల్సింది చాలానే ఉండి ఉండాలి అనుకున్నా. అలానే ఆద్యంతమూ చదివించింది.

కుర్షించని మేఘాలూ, రాయని బలపాలూ, పాలివ్వని ఆవులూ మనకెప్పుడూ చిరాకే, కానీ వాటి గురించి ఆలోచించే సమయముంటే అవీ మాట్లాడతాయి. అవీ తమ గోడుని వెళ్ళబోసుకుంటాయి. వాటిని సవరదీసి మచ్చిక చేస్కుంటే అవీ తమ కథలు చెప్థాయి. హిజ్రాలు ఆ కోవకి చెందినవారె. ఎంతసేపూ వారిని ఊరినుంచో, ఇంటి నుంచో తరిమికొట్టే ప్రయత్నమే కానీ వారిని అర్ధం చేసుకునే ప్రయత్నమేదీ మనం చెయ్యం.

ఆ ప్రయత్నంలో భాగమే ఈ దీర్ఘ కవిత “మూడవ మనిషి”.

భారత సమాజంలో మూడో జెండర్ మనుషుల స్థానం ఎప్పుడూ అవమానకరమే. వారిని ముందుగా కుటుంబం అంగీకరించదు. సమాజం అంతకన్నా రానివ్వదు. ప్రభుత్వ చట్టాలు ఎక్కడున్నాయో, ఏం చెప్తున్నాయో ఎవరికీ తెలీదు. వీరికి ఎక్కడా ఉద్యోగం ఇవ్వరు. కానీ మిగతా దేశాల్లో వీరి జీవన విధానం మాములు ప్రజల కంటే భిన్నమేమీ కాదు– చదువూ, ఉద్యోగం, కుటుంబం అన్నీ మాములే. అక్కడ వీరిని అన్ని కార్యక్రమాలకి మిగతా అందరిలానే స్వాగతిస్తారు.

***

ఆంగ్లంలో ట్రాన్స్జెండర్స్ పై రాసిన కవితలు చాలానే ఉన్నాయి, కానీ తెలుగులో ఈ ప్రయోగం కొత్తదే. నిజానికి ఆంగ్ల భాషలో 2013 లోనె దాదాపు 55 హిజ్రాలు తమంతట తామే ఓ సంకలనాన్ని విడుదలా చేసుకున్నారు వారి కవితలతో! “Troubling the Line: Trans and Genderqueer Poetry and Poetics”.

“మూడవ మనిషి”– ఈ దీర్ఘ కవిత పదిహేను కథలుగా చెప్పబడింది. అందువలన రీడబిలిటీ సులభమవుతుంది పాఠకులకి. పుస్తకం తెరిచి ఏ కథతోనైనా కవిత చదవటం ప్రారంభించొచ్చు. ఈ కవితకి ఉన్న ప్రత్యేక లక్షణాల్లో ఇదొకటి.

ఆత్మకథగా ప్రారంభమైనా ఓ మోనోలాగ్ గానే కొనసాగింది మొత్తం పదిహేను ఖండికల్లోనూ. ఇంకా నిర్ధారించి గట్టిగా చెప్పాలంటే ఓ డ్రమటిక్ మోనోలాగ్ రూపంలోనే ఈ దీర్ఘ కవితంతా రాయటం జరిగింది. కవి కావాలనే ఈ మోడ్ లో రాసారో లేక కవిత చివరికొచ్చేసరికి ఆ రూపం వచ్చిందో నాకైతే తెలియదు.

” మెత్తటి పూలచెండులా దూదిబొమ్మలా/ అమ్మ గుండెలమీద నేను” ఇలా కవిత ఆద్యంతమూ వినిపిస్తుంది ఈ మూడవమనిషి స్వరం. కన్నకొడుకు కంటిముందే అమ్మయిలా తయారవ్వుతుంటే బిడ్డని ఎవ్వరికీ చూపించలేకా, చూపించకుండా ఉండనూలేకా ఆ తల్లిపడే అవేదనని కవయిత్రి చాలా చక్కగా మలచుకున్నారు. అదీ కవితలోని ప్రధాన పాత్ర-ఓ హిజ్రా ద్వారా!

మాములు కవితల్లో కవితా వస్తువుని వర్ణించటానికీ , పాఠకులముందు విస్పష్ట పర్చటానికీ, ఇలాంటీ రచనల్లో కవితా వస్తువును శ్లాఘించటానికీ చాలా తేడాఉంది. ఇక్కడ హిజ్రాలో పరకాయ ప్రవేశం చేసినట్టుగా ఆ పాత్ర గురించి పూర్తి అవగాహన లేకున్నా ఉన్నట్లుగా పూర్తిగా ఊహించి మరీ రాయటం కష్టమైన పనే.

ఓ సంక్లిష్ట సబ్జెక్ట్ ని తీసుకున్నాక ఆ కవిత భాష అలతిగా లేకపొతే పాఠకులు చదివే అవకాశాలు తక్కువవుతాయి. కానీ ఈ కవితలో రేణుకా గారి పాటవం అంతా ఇక్కడె కనిపిస్తుంది.

“గాయపు పొర రేగి చిమ్మిన నెత్తురు/ వేసవి గాలి తెచ్చిన దుమ్ములా/కాగితాల మీద పేరుకుంది/కథ చెప్తున్న కలం
కాగితం చాపమీద నడుం వాల్చింది” ఈ వాక్యాల ద్వారా చాలా విషయాలు బోధపడే అవకాశం ఉంది: కొన్ని వాక్యాలు ఎలా కవిత్వమవుతాయి అన్నదీ, కాగితం చాప అన్న మెటఫర్ ప్రయోగం- ఇలాంటివి మరికొన్ని ఈ కవితని జీవితాంతం గుర్తుంచుకుపోయేలా చేస్తాయి.

కవితని రెండు భాగాలుగా విభజించి చూడొచ్చు– వీరు ప్రపంచానికి ఎలా కనపడతారు, వీరికి ప్రపంచం ఎలా కనపడుతుంది.

“శరీరాన్ని కావలించుకున్న మగతనపు ఛాయలు”

“సంతృప్తి పమిట కప్పుకుని, తెలి మెరుపుల జరీపోగుల చీరతో, తెల్లగులాబీలా” ఈ వాక్యాల్లో హిజ్రా తనని తానే ఆవిష్కరించుకుంటే,

“ఈ దారినిండా మనుషులు/ఆర్తి నిండిన ముఖాలు/ తెగింపు తిరస్కారంతో నిండిన చూపులు”
లాంటి ఒక్క వాక్యం చాలు వీరిని ప్రపంచం ఎలా ట్రీట్ చేస్తుందో అర్థమవ్వటానికీ.

ఇలంటివి ఈ దీర్ఘ కవితలో చాలానే ఉన్నయన్న నిజాన్ని మీ నుంచి దాచిపెట్టలేనన్నదే ఏకైక నిజం.

రేణుకా అయోలా గారికి అభినందనలతో..

**** (*) ****

వసంతుడొస్తాడు…తెల్లారగనే!

వాకిలి — Tue, 01 Apr 2014 19:52:06 +0000

తెల్లారితే వసంతుడొచ్చేస్తాడు
సంతసాన్నీ, రంగులేరుకుంటున్న ఆమనినీ
ఒళ్లంతా కప్పుకుని మరీ వచ్చేస్తాడు…..
ఉగాది పురుషుడిగా! యుగపురుషుడిలా

లేతలేత తడిచేతులారా ఆమనీ అతన్నాహ్వానిస్తుంది
రంగులంటుకున్న కురులు సరిచేసుకుంటూ
కొత్త లంగాకుచ్చెళ్లలో ఊహలన్నీ దాక్కున్నాయని ఊరిస్తూ
ఆమని…ఆమెదే ఊరింపంతా!
ఆమెదే పండగ సంరంభమంతా!!

ఈ ఒక్కరోజూ గడవనీ, తెల్లారితే వసంతుడొచ్చేస్తాడు!
బూరెల్ని కాల్చుకుంటున్న నూనె వాసనా
గచ్చుపై కారిపోయిన కొబ్బరినీళ్ళ సువాసనా
ముక్కునపెట్టుకుని మరీ వసంతుడొస్తాడు…
మల్లెల మత్తునీ, వెన్నెల తావినీ మోసుకుని మరీ వస్తాడు
వసంతుడు…. తెల్లారగట్లే!

పచ్చదేహం, పసుప్పచ్చ స్వప్నం
కల్సిమెల్సిన క్షణంలో ఓ ఉగాది పిలుపు
ఓ కొత్త కౌగిలింత…. కాలస్సమాగమంలో
తెల్లారితే వసంతమొస్తోంది
వసంతుడితో!
గోరింటాకు లతలతో ఆమనీ
పొదరింటి అత్తరులతో వసంతుడూ
వచ్చేస్తారు…తెల్లారగానే
* * *
అరిసెల వాసనతో పండగొస్తాది
కొత్త బట్టల చివర్నంటించిన పసుపూ పలకరిస్తాది
పైకప్పుపై దాచిన వెన్నగిన్నె కొత్త పంచాంగాన్నిస్తాది
తెల్లారగానే వసంతమొస్తాది…వసంతుడితో!

తెల్లారెలుగు చీకట్లలో వేపపువ్వు పలకరింపులూ
మామిడితీపి గర్వమూ….ప్రతెడాదీ కొత్తర్ధమూనూ
తెల్లారగానే వసంతుడొస్తాడు–కొత్తకోర్కెలమూటతో

ఒక్కరోజు గడవనీ– కొత్తరేఖల వసంతుడొస్తాడు
కొత్తపావడాల ఆమనీ వస్తాది

March 25, 2014 1:00 PM
(జయభేరి మొదటి భాగం – కవిత 7)

జయభేరి మొదటి భాగం – కవితలు

వాకిలి — Mon, 31 Mar 2014 19:57:39 +0000

రేపటి తరానికి.. -స్వాతీ శ్రీపాద

రైనా బీతి జాయే …!! – సాయి పద్మ

ఈ ఒక్క రాత్రి గడవనీ -రామినేని తులసి

దేహ ఉగాది -సాయి పద్మ

ప్రవాస కోకిల – నాగరాజు రామస్వామి

ఎన్నెన్ని వసంతాలో.. ఇంకెన్నెన్ని అందాలో… -క్రాంతికుమార్ మలినేని

వసంతుడొస్తాడు…తెల్లారగనే! -శ్రీనివాస్ వాసుదేవ్

అమ్మలు – నిషిగంధ

రంజకం (అష్ట పది) – ఎలనాగ

ఆకుపాట

వాకిలి — Mon, 31 Mar 2014 19:54:13 +0000

నా ’ఆకుపాట’ కవితా సంపుటి లోంచి - ప్రముఖుల ఆత్మీయ వాక్యాలు:

అఫ్సర్:

వున్నచోటనే మడికట్టుకోకుండా తను వెళ్ళిన చోట కూడా వొక గుడి కట్టుకోగల మనస్థైర్యం వున్న కవికి భాష అడ్దంకి కాదు, తనలోపలితనాన్ని కవితలా తెరవడానికి అతను కొత్త భాషలోకి హాయిగా వెళ్ళిపోతాడు. వాసు కవిత్వ వాక్యాల్లో తెలుగు, ఇంగ్లీషు, తెలిగింగ్లీషూ స్నేహంగా వొదిగిపోతాయి. ఆ రెండు భిన్న ప్రపంచాల సాహిత్య సాన్నిహిత్యాన్ని వొద్దికగా తనలో ఇముడ్చుకొని, వొకే వాక్యపు గూటిలో దీపంలాగా వెలిగిస్తాడు వాసు. ఆ వెలుగు ఎంత అందంగా వుంటుందో అంత కొత్తగానూ వుంటుంది. ఎంత కొత్తగా వుంటుందో అంత దగ్గిరగా అలవాటయినట్టుగానూ వుంటుంది.

జీవితాన్ని మొత్తంగా చూడాలా, శకలాలుగా చూడాలా అన్న సందిగ్ధంలోంచి ఇంకా తేరుకోకుండానే, ఆధునిక జీవన శకలాల విశ్వరూపం చూపిస్తున్న కవి వాసుదేవ్. ఎదో వొక రకంగా సరిహద్దుల్ని చెరిపేసుకుంటూ వెళ్తే తప్ప ఇప్పటి జీవితం శకలాలుగా ఎలా మారుతున్నదో అర్థం కాదన్నది నిజం. ఆ నిజం అర్థమయ్యాక రాసే కవిత్వం ప్రతివాక్యంలోనూ కొత్త అర్థాన్ని చూపిస్తుంది. ఈ సంపుటిలో వాసుదేవ్ కవితల్ని వరసగానో, వరస తప్పించో చదువుతున్నప్పుడు వెంటనే ఈ multiplicity వినిపిస్తుంది. మనఃకల్లోలం నుంచి సాధ్యమైనంత వరకూ స్థిర స్థితిలోకి తీసుకువెళ్ళే లయని వాసు వెతుక్కుంటూ ఉంటాడు. వాసుతో పాటు మనం కూడా! ప్రతి కవీ తనతోపాటు వొక ఆశ్చర్యాన్ని తీసుకువస్తాడు. తనని చదివే చదువరికే కాకుండా, తన పంక్తిలో నిలబడే తోటి కవులకి కూడా ఆ ఆశ్చర్యం కలిగిస్తాడు. దాన్ని “ఆహా” క్షణం అనుకుంటాం. అలా ‘ఆహా’ అనిపించే అనేక క్షణాల చిగురాకుల మెరుపులివి.

హెచ్చార్కె:

‘మాటకు మరణం లేదు/ ఏ వాక్యమూ నశించిపోదు’. బహుశా కవికి తప్ప మరెవరికీ ఉండదు ఇంత నమ్మకం పదం మీదా, వాక్యం మీద. మాటలు కేవలం అక్షరాల కలయికలు కావు. మనసు నుంచి మనసుకు బదిలీ అయ్యే బొమ్మలు. ఈ సంగతి తెలిసిన మొదటి సారి పొందిన సంభ్రమాశ్చర్యాల నుంచి ఎప్పటికీ బయటపడ లేక, ప్రాక్టికల్ ప్రపంచంతో సామరస్యం కుదరక తపిస్తాడు కవి. తన తపన లోంచి తనదైన భాషను, వ్యాకరణాన్ని, వ్యక్తీకరణ సంప్రదాయాలను సృష్టిస్తాడు.

తనదయిన ఒక ‘ఆకాశాన్ని కోసుకుంటూ’ రాలిన కన్నీటి చుక్కలను లోకంతో పంచుకుంటున్న కవి కుమారుడు శ్రీనివాస్ వాసుదేవ్. ‘ఆకలి సమ్మేళనాల, వెతల వెక్కిళ్ల’ జ్ఞాపకాల’ను ఒక్కొక్క తొనగా వొలిచి అందిస్తున్నాడు. ఒక మెత్తని కొత్త గొంతు; సనాతన, అత్యాధునిక వేదన. నేనొక చిన్ని పాపాయినై ఈ సుకుమార గళం చుట్టూ చేతులు వేసి, ఈ భుజం మీద చెక్కిలి ఆన్చి కాసేపు సేద దీరాను. మనసు నుంచి చాచిన చేతులతో ఆహ్వానం మరొక మంచి తెలుగు స్వరానికి….

బతుకురంగుల కోరస్ ‘ఆకుపాట’
కవి యాకూబ్:

ఇతడో నిలువెత్తు కవి. నిలువెల్లా కవి.
తనలోంచి తనలోకి, మనలోంచి తనలోకి అటూ ఇటూ గెంతుతూ, జీవితాన్ని కవిత్వంగా పలవరిస్తున్న కవి .

అబ్బురంలాంటి కవి. అబ్బురపరిచే కవి.
అమృతం తాగి జరామరణాల్ని జయించినట్లు, కవిత్వం తాగి శాశ్వతమైపోతున్న కవి .
తానే ఒక మార్గంగా ‘మనసుపై తడిఅరని ఓ సంతకం’లా మారిపోతున్న కవి.
సమస్తాన్నీ అక్షరాలకు అప్పగించి అంతర్జాతీయస్వరమై ఎదిగి ,ఒదిగిఉన్న కవి.
తడి తడి పదాల్తో తడిచిముద్దయిపోతున్న కవి.
పత్రహరితపు గుణమేదో ఒంటపట్టించుకుని
సతత హరితాక్షర అరణ్యంలా ఆకుపచ్చని పాటల్ని పాడుకుంటున్న కవి.
ఇతడేనేమో ఆ అల్లల్లాడుతున్న కొమ్మ !

ఇతడేనేమో ఆ అంతరాంతర జ్యోతిసీమలు రూపుకట్ట్టిన కవిత్వం !
లోపలి సెగ పదాలకంటితే ఇతని కవిత్వం .
కన్నీరింకే సమయాలల్లో కరుగుతున్న చెమ్మ ఇతని కవిత్వం.
రాత్రి తన తనాన్ని మరిచి ,కలలోకి జారుకుంటున్నట్లు
ఒక పురాస్మృతిలా ఇతని కవిత్వం మరో ఆకాశంలోకి తెరుచుకుంటుంది.
ఉరికే మబ్బుల్ని అందుకునే సముద్రం తనతో తాను
సంభాషించుకునే సన్నివేశంలా ఉంటుంది ఇతని కవిత్వం.

కవిత్వంఎదుట వినమ్రంగా మోకరిల్లిన బాలుడు
పలుకుతున్న స్వచ్చమైన మాటల్లా ఉంటుంది ఇతని కవిత్వం .
కొన్ని పిడికిళ్ళు,కొంత ప్రేమ,మరికొన్ని బతుకుకొమ్మకు పూసిన పూలు
దోసిట్లోకి తీసుకున్నట్లుగా ఉంటుంది ఇతని కవిత్వం.
మెలకువలోంచి మెలకువలోకి
జీవితంలోంచి జీవితంలోకి
ఇవాళ్టినుంచి రేపటిలోకి
మంద్రంగా సాగుతూ,వినిపిస్తున్న నిసర్గ తంత్రీనాదంలా ఉంటుంది ఇతని కవిత్వం.

నిజమే !
ఇతడు కవిత్వాన్ని సహజకవచంగా ధరించాడు.
కాలాన్ని కవిత్వవస్త్రంగా కప్పుకున్నాడు.
ఇతని కవిత్వం బతుకుపలవరింతకు నిఘంటువు ;
అక్షరాన్ని పలుమార్లు దిద్దుకునే పలక పరవశం.

ఇప్పుడిక యితడు వొంటరి కానేకాడు
‘ఆకుపాట’ ఇతడి వెంటే నడుస్తుంది.

రెండో సూర్యుడు

వాకిలి — Thu, 17 Oct 2013 20:48:13 +0000

రంగురంగుల మేఘాలన్నింటినీ విన్నాకా
మరే మేఘమూ వర్షించడానికి సిధ్ధంకానప్పుడూ
ఓ చిక్కటి మాటేదో పరిగెత్తుకొచ్చింది
కప్పుకోమంటూ….
చప్పున పట్టేసుకుని రంగులద్దేసాను.
జీవితమెక్కడ శూన్యస్వప్నమౌతుందోనన్న భయం పోయింది.

నెరుడా ప్రేమకవితలమీద ఈవ్నింగ్ వాక్
బెర్ట్రాండ్ రస్సెల్ తో మనసు చర్చా
బ్లేక్ బైరాన్ లూ కృష్ణశాస్త్రి శేషేంద్రలతో ప్రేమ మాటలూ
పద సౌందర్యాన్ని చూస్తూనే ఉన్నాడు రెండో సూర్యుడు
మాట ఘనీభవించినచోట మరో మాటనెత్తుకుంటూ

కొన్ని రక్తాశృవులని అధాటుగా విడిచిన కన్ను
మరికొన్ని క్షుద్రాశృవులని దాచేసుకుంటూ
కవిత్వనాట్యం చేస్తూనే ఉంటుంది
దాన్నుంచి మరో సూర్యుడు పుడుతూనే ఉంటాడు
వాడు నాలా అరుస్తూనే ఉంటాడు
కవిత్వ హృదయమంటూ……

రెండు క్షణాల మధ్య ఇరుక్కుని
అర్ధంకానిదేన్నో వెతుక్కోవటం ఎంతగొప్పగా ఉంటుందనీ..
అప్పుడే ఓ చక్రవాక జంట ప్రేమని మోస్తూ పోతుంటూంది.
నాలోని మరో సూర్యుడు వాటిని స్వాగతిస్తుంటాడు.

గడిచిన క్షణమొదిలిన పదాల హ్యాంగోవర్
ఇంకా గుండె గదిలినొదలదనీ తెల్సు
అక్షరాలందక చింపేసిన కాగితంలో నా మనసున్నట్టు
పైటజార్చిన ఆలోచన్లేవీ మాటవినవు
ప్రతివాకిట ముగ్గూ మరో ఆలోచనకి నాందే….
మనసుండాలేకానీ! నా రెండో సూర్యుడిలా

‘లోపలి స్వరం’ జీవితకథల రంగులరాట్నం

వాకిలి — Thu, 28 Feb 2013 15:30:40 +0000

సాహిత్యమంటేనే సాహసం.

ఒకసారి సాహసాలు మొదలుపెట్టాక ఇక ఏదైనా ఒకటే అనుకోడానికి వీల్లేదని ఈ మధ్యనే తెలిసొచ్చింది. ముఖ్యంగా రేణుకా అయోలా లాంటి సీనియర్ కవుల కవితా సంకలనాలపై సమీక్ష రాయాలంటే చాలా ధైర్యం, పరిణతీ కావాలి. అది సాహసంకంటే ఎక్కువే అని తెలియడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టలేదు.

ఆమె “లోపలి స్వరం” వినడానికి చేసిన ప్రయత్నాలలో భాగంగా ఆ పుస్తకం హార్డ్ కాపీ దొరక్కపోయినా, సమయానికి కినిగె వారు ఆదుకోవటం శుభసూచకం. అయితే ఈ రోజుల్లో వస్తున్న మిగతా సాహిత్యంలా కాక మనసుపెట్టి చదవాల్సిన కవిత్వం కావటంతో ఈ సమీక్ష మీముందుకు రావటానికి అనుకున్నదానికంటే చాలా ఆలస్యమయింది.

(రేణుకా అయోలా)

సంపుటిలోని ఏభైఏడు కవితలూ దేనికదే. అన్నీ పట్టిపట్టి చదవాల్సినవె.

పుస్తకంలోని ఏభైఏడు కవితలూ ఏభైఏడు కథలు..ప్రతీ కవిత చివర్న ఆ కథ -అదె కవిత-నేపథ్యాన్నివ్వటంతో ఆ కథ పూర్తిగా చదివామన్న తృప్తి మిగులుతుంది. రెండో కవితనుంచే కథల్లో మన ప్రయాణం మొదలు…..

రంగులరాట్నం తిరగటం మొదలయింది.

సంపుటి ప్రారంభంలోని “ముఖం” కవిత పుస్తకానికి మంచి ముఖాన్నె ఇచ్చింది.

“జ్ఞాపకాలలో నలుగుతున్న ఆ ముఖం కనపడగానే
ప్రపంచం తెలిసిపోయినంత ఆనందం”

ఇంతవరకూ మనం కవిత్వాన్ని దేనికోసం చదివినా ఇప్పుడు మాత్రం ‘అందమైన కవితల’ కోసం చదవడం అంటే ఏంటో అవగతమవుతుంది. ప్రతీ కవిత అందంగా ఉండి మనకో అందమైన అనుభూతిని మిగిల్చిన సంకలనం లోపలి స్వరం.

‘నాపేరు కాలం’ కవితలో (పేజీ 25)

“ఆకుని చేతిలో వుంచుకుని నిమిరి చూడు
ఈనెల స్పర్శలతో జీవితాలు బయటపడతాయి” లాంటి వాక్యాలు మనల్ని ఈ కథా కవితల ప్రపంచానికి సాదరంగా ఆహ్వానిస్తాయి. జీవితంలోని రంగురంగుల కథలన్నీ ఇక్కడ అగుపడతాయి. కాలానికెప్పుడూ ఓ కథుంటుంది. కాలమెప్పుడూ కథల్ని చెప్తూనే ఉంటుంది. చాలా మంది ఇప్పటికే ఆ కథల్ని చెప్పినా మళ్ళీ ఈ కాలం కథ వెనక్కెళ్ళి (కాలంలో) మరీ చదవతగ్గది. కాలం ఆత్మకథ ఈ “నాపేరు కాలం”కవిత.

ముందుకెళ్తున్నకొద్దీ కవితలు మరింత చిక్కనై మనలో గాఢముద్రవేసుకుంటూనే కవిత్వహాయినింపుతుంటయి. “ఖాళీమాటలు” కవిత పేరుకి అలా ఉన్నా ఖాళీతనమే0 లేకపోగా కవయిత్రి కవిత్వాన్ని చెయ్యిపట్టుకుని నడిపించిన విధానం కొత్తతరం కవులకి ఓ పాఠ్యాంశంగా చెప్పదగిన కవిత.

“తెగిన మువ్వలొ కూడా/ నాట్యపు తిరస్కారం ఉంది”
“నిదానంగా నడుస్తున్న పొద్దు/మత్తుగా పడిఉన్న వెన్నెల రాత్రులు
ఇవన్నీ జ్ఞాపకాలె…” ఈ వాక్యాలు మనల్ని మళ్ళీ మళ్ళీ చదివిస్తాయి.

జ్ఞాపకాలంటే గుర్తుకొచ్చింది. ఈ పదం చాలా సార్లు వినిపిస్తుంది ఈ లోపలిస్వరంలో.
స్వగతంలాంటి ఈ లోపలి స్వరంలో నోస్టాల్జియా జీర ఓ స్వరస్థాయి ఎక్కువగానె పలికింది. పుస్తకమంతా చదివాక మన మనసు మనల్ని వదిలి గతంలోకి నెమ్మదిగా జారిపోయె సెడటివ్స్ చాలానే ఉన్నాయి.

“గాయం”, “పాతఫోటో”, “ఒంటరినౌక”, “మతాతీతం”, “మరణం తర్వాత”, “చెట్టుకథ” ,”మూడుచక్రాల సైకిలు”, “హైదరాబాదీ!” “అమ్మ వెళ్ళిపోయింది” ఇలా ఈ లిస్ట్ లో చాలానే చెప్పాల్సివస్తుంది.

57 కవితల్లోనూ భావుకత ఏ ఒక్కకవితలోనూ మిస్సవ్వకపోవటం పుస్తకాన్ని ఆమూలాగ్రం చదివించటంలొ తోడ్పడింది. “వెన్నెలదీపం” కవిత ఈ సంకలనానికే మణిహారం.

ఇందులోని

“రాత్రిని దాచి/పగలుని పరచి/ మళ్ళీ వివశత్వంలొ పడేసింది
తడిగడ్డిలొ/వెన్నెల మిగిల్చిన ఆనవాళ్ళు
అడవి జార్చిన పచ్చని కోక చెంగులో ఒదిగి
పిల్ల కాలువల్లొ ఈతలుకొట్టీ
అపూర్వమైన స్నేహమంత్రాలు జపిస్తూ
గుండెల్లొ నింపుకుని
తనువు నిండ అడవిని చుట్టుకుని…..వచ్చాను
సిమెంటు పంజరంలోకి మనసులేని చిలుకనై-”

కవిత్వంలోని గొప్పదనమిదె. ఒకసారి మనసుపొరల్లోకి చేరి అక్కడ సెటిలయితే ఆ చెమ్మ జీవితాంతం పర్చుకుంటుంది. ఈ వాక్యాలు ఇక మన సొంతమే.అవి మనవే. ఎందుకంటే ఆ భావనలన్నీ మనసుభాషలోకి అప్పుడే తర్జుమా అయిపోయాయి. మనసుపై కవయిత్రి ఆటోగ్రాఫ్‌‌గా నిలుస్తాయి.

“తడిగడ్డీ, వెన్నెల ఆనవాళ్ళు, అడవి జార్చిన కోక చెంగు, తనువు చుట్టుకున్న అడవీ, సిమెంటు పంజరం, మనసులేని చిలుక” ఇలాంటీవి మనఓపిక్కొద్దీ ఏరుకోవచ్చు ఈ సంకలనంలొ.

ఇంతకంటే కవిత్వం నుంచి ఆశించేదించేదెముంటుందని?

కవిత్వ మెకానిజం రెండుభాగాలుగా ఉంటుంది. ఒకటి కవి తనుచూసిన విషయాన్ని తనదైనశైలిలో భాషలో తనకే ఆనందమనిపించేంత రసాస్వాదనతో రాయటం (ఫలితంతో సంబంధంలెకుండా). రెండు– ఆ కవితని చదివిన పాఠకుడు ఆ సారాన్నంతా తనలోకి ఒంపుకుని అంతె లేదంటే ఇంకా ఎక్కువగాకానీ, రసస్వాదనతో ఆనందించగల్గటం తో ఆ కవిత పూర్తవుతుంది. రేణుకా అయోలా లోపలిస్వరానికి ఇది నూరుపాళ్ళు సరిపోతుంది. కవయిత్రిగా ఆమె రెండూ సాధించారు.

పాఠకులె కాదు తోటి కవులూ ఈ లోపలిస్వరంతో స్వరం కలపాల్సిందె.

“నాకలం ఆగిపోతుంది” ఇందుకు మంచి ఉదాహరణ—

“అక్షరాలు నాతో మాట్లాడటం
మొదలుపెట్టినప్పుడు/ నాలో యుధ్ధం మొదలవుతుంది”

అంటూ మొదలుపెట్టి

“అవి మాట్లాడటం మొదలుపెడితే నా కలం ఆగిపోతుంది” అని ముగుస్తుంది కవిత. మంచుముద్దని నోట్లో వేసుకున్నాక మాట్లాడమంటే ఎలా ఉంటుందో అలానె ఉంది ఈ వాక్యాలపై స్పందించాలంటే..ఆస్వాదించటం తప్ప!

పుస్తకానికి ముందుమాట రాసిన కవిమిత్రులు వాడ్రేవు చినవీరభద్రుడిగారి మాటల్లో ” ఇంద్రియ చైతన్యం బలంగా ఉండె కవి అన్నింతికన్నా ముందు తన దైనందిన జీవితాన్నే చిత్రించడానికి ఇష్టపడతాడు. మామూలు రోజువారీ జీవితాన్నే ముందు తానుకొత్తగా చూసి అప్పుడు మనకి కూడా కొత్తగా చూపిస్తారు. అటువంటి ప్రయత్నం చేసినవాళ్లనే ప్రపంచం కవులుగ గుర్తిస్తోంది” అక్షరసత్యమంటే ఏంటో తెలుస్తుంది. రేణుకా అయోలా కవిత్వం దీనికెమాత్రం దూరం జరగలేదు.

మాములు దైనందిన జీవితంలోని విషయాలనే కవితా వస్తువులుగా తీస్కున్నాక వాటిని అందంగా ప్రెజెంట్ చెయ్యగలగట కవికి కత్తిమీద సాము. పాఠకులకి ముందె తెల్సిన విషయాన్ని కవిత్వంలొ ఓకథగా చెప్పటం అదీ అందంగా చెప్పటం ఈ లోపలి స్వరం ప్రత్యేకత.

వర్షం ఎప్పుడు కురుసినా ఎలా కురిసినా వాన వానె. వర్షంపై ఎవరు రాసినా అది నాదృష్టి దాటిపోదు.

“వానస్పర్శ” కవితలో

“తడుస్తున్న పూలకొమ్మల్లో నేను
పువ్వునై తడుస్తుంటాను…

సందడి చేసి వెళ్ళిపోయిన వానకి గుర్తులు

ఇంటి చూరుల్లో రాలుతున్న నీటిబుడగలు” వాక్యాలు మనల్ని మళ్ళీ వానలో తడపకమానవు.

రంగులరాట్నం ఇంకా తిరుగుతూనె ఉంది…దాంతో పాటు నేనూ!

సంకలనంలో కవితల శ్రేణి విస్తారంగా ఉందనడానికి నిదర్శనంగ కొన్ని కవితలని చెప్పకతప్పదు.

“ప్రార్ధన”, “మతాతీతం”, “చెట్టుకథ” లాంటీవి కవయిత్రి సామాజిక స్పృహ విషయాలపై ఎలా అందంగా చెప్పాలో చూస్తాం.

“ప్రేమకట్టడం” కవిత తాజ్ మహల్లో మనంచూడని కొత్తకోణాన్ని భావుకత్వంగా చూపటం మనపై చెరగని ముద్ర వేస్తుందనటంలొ అతిశయెక్తిలేదు.

“శరీరం శిధిలమై చరిత్రలో భాగమైపోయింది

ప్రేమ సజీవమై పాలరాతి గుండెలో ఒదిగిపోయింది

***

కఠినశిలలు మోసిన కూలీల చెమటధారలు

చలువరాతి పలకల కింద నలిగిన బతుకుల ఆనవాళ్ళు”

ఇలా ఈ కవితలో ఏ ఒక్కవాక్యాన్నో ఉటంకించి వదిలేస్తే కవితకి అన్యాయం చేసినట్లే..కవితలో ప్రతి పదం తాజ్ మహల్ అంత అందంగా చెక్కబడింది. ఈ కవితని ఇప్పటికి నాలుగుసార్లు చదువుకున్నాను. ఇంకా చదువుకుంటూనె ఉన్నాను. నన్నడిగితే ఆంధ్రదేశంలొని ప్రతి పాఠకుడూ, కవీ తప్పనిసరిగా చదవాల్సిన కవిత ఇది. అది రేణుక గారికోసమె కాదు తాజ్ మహల్ కోసమూ, అందమైన కవితా వస్తువుని కవితలో ఎలా డీల్ చెయ్యాలొ తెల్సుకోవడం కోసమూ…

“జారుతున్న మంచుదుప్పటిలొ

ఉదయించే సూర్యకిరణాల వెచ్చదనంతో

ధ్యానంలొ నిమగ్నమైన యోగిలా…” ఆ ప్రేమకట్టడం ఉందన్న విషయం గగుర్పాటుకి గురిచేసింది.

ఈ కవిత చదవాగానే మనలొ మనమె “వావ్” అని అనుకోకుండా ఉండలేం.

తాజ్ మహల్ చూసినప్రతిసారీ విన్న ప్రతిసారి మనకీ వాక్యాలు గుర్తురాకమానవు. అలా రాలేదంటే అది కవయిత్రి తప్పుకాదు. పాఠకులదె. ఈ ఒక్క కవితకోసమైనా ఈ పుస్తకం మన ఇంట్ళో ఉండాల్సిందె.

ఇంకా ఈ సంపుటిలో చాలా కవితలు చెప్పుకోదగ్గవ్ ఉన్నా అన్నీ నేనే చెప్పెస్తే ఇక మీరు పుస్తకం కొనరేమోనని సంశయం. కాబట్టి వెంటనే మీరు దగ్గరలోని బుక్ షాప్‌‌కెళ్ళి “లోపలిస్వరా”న్ని మీ సొంతం చేసుకోండి.

రంగులరాట్నం ఆగింది, ఊపిరితీస్కోడానికన్నట్టు.

ఇక నేను చెప్పకూడదనుకున్న విషయాలు:

నేను ఇంతకుముందు రాసిన సమీక్షల్లో ప్రతిసారి అభ్యంతరం అని చెప్పే విషయం కవితల సంఖ్య. అది ఇప్పుడూ ప్రస్తావనకు వచ్చింది. నా ఉద్దేశ్యంలొ ఇన్ని కవితలు అవసరంలేదు.మనం చెప్పదల్చుకున్నది రాశిలో కంటే వాసిలోనే చెప్పగలగాలి కాబట్టి పాఠకులకి విసుగుపుట్టేన్ని కవితలని ఒక పుస్తకంలోనే చెప్పేయాలనుకోనఖ్ఖర్లేదెమో….ముఖ్యంగ ఒకే మూసలొ సాగుతున్న కవితలని ఏకబిగిన ఏ పాఠకుడూ చదవరు కాబట్టి కొన్ని కవితలని మినహాయించి ఉండాల్సింది.

అలాగే జ్ఞాపకాల్లాంటి పదాలు చాలా సార్లు విన్పడతాయి దాంతో ఇది నోస్టాల్జియా కవితల సంకలనంగా పాఠకులు అనుకునే అవకాశం ఉంది. అయితే పుస్తకం టైటిల్లోనె “లోపలి స్వరం” అని రాసాం కదా అని అనొచ్చు. కానీ ఒకే రాగంలొ ఎన్ని కీర్తనలు వినగలం చెప్పండీ?

అయితే ఇవన్నీ మనం పుస్తకాన్ని తెచ్చుకుని చదివి ఆస్వాదించటంలొ ఎటువంటీ ఇబ్బందీ పెట్టవు.

ప్రతులకు:

పాలపిట్ట బుక్స్ 16-1-20//1/1, 403,విజయశ్రీ రెసిడెన్సి , సలీం నగర్, మలక్ పెట్, హైదరాబాద్.-36

వెల: Rs. 60

Confessions

వాకిలి — Thu, 14 Feb 2013 21:13:34 +0000

1.
I treaded over last night
But failed to capture fistful of darkness
Some of my lingering dreams soaked in tears
Never turned into tales of empathy

2.
I sit in an alphabet letter and admit in another
Each word turns into a confession box
I write myself here…

3.
Some memories
Rolling like hollow bottles
Are full of emptiness….
But resist to be buried!
They never lose their luster
for me-
they are distorted letters on a wet page
blurred and hazy like some relations…

4.
Some undefined relations
Pin down life force like a paper weight
When can one distinguish
Warmth and temperature
In human realtions?

5.
The whistles in the air bring the message
The buried corpse can’t have friends
Boulders in pyramids can’t fill the vacuum in life
Nor can stop the light entering my eyes

6.
Intellectuality can’t be rented
It’s like wearing my father’s loin cloth
Unnatural and artificial too..

7.
Can this confession box
discrete the moisture and succulence
at the heart…….?
Life has its own screenplay

Original Poem (Telugu): http://vinaayakaveena.blogspot.com/2013/02/blog-post.html

Poet: Srinivas Vasudev

Translated by the poet.

నువ్వూ, నేనూ…. ఓ ద్వీపం!

వాకిలి — Mon, 17 Dec 2012 20:44:21 +0000

నీలోని నిన్నునొదిలేసొచ్చేయ్
మనిద్దరం ఓ ద్వీపమౌదాం
శతాబ్దాల చరిత్ర మౌనంపై నడిచొచ్చేయ్
ఓ విశ్వ శకలమవుదాం
అన్నింటినీ కత్తిరించేసుకుంటూ….

స్పెర్మ్తీకాలోని జీవకణంలా ఓ దిశకోశం నేనూ
వెల్వెట్ స్వప్నాలంచులపై నిల్చొని నువ్వూ
ఒక్క కలైనా నిజం కాకపోతుందాని….

ఓ ఉల్కపైనో, స్వాతిముత్యంపైనో
మాటలుకట్టుకున్న నా సంతకం నిన్ను పలకరిస్తుంది

గులిస్తాన్లో గుల్మొహర్లు దోపుకున్న వనకన్యలా నువ్వు
నా పలకరింపుఅంచు పట్టుకుని వస్తావులె
***
ఓ నిర్వికల్వంలో ఇద్దరం
నిర్విష్టంగా కలియతిరుగుతూ….ద్వీపమంతా
నేలంత జాగ్రత్తగా గుండెల్లో దాచుకుంటావుగా!

ఓ సారి ఔనన్నాక
నీకు తెల్సా? మాటకీ సుఖం, మౌనానికీ సుఖం
మాటల్ని పొదువుకున్న మనసుకీ సుఖం

నువ్వొచ్చాకనే నా వెతుకులాట ఆగింది
తెల్సిందిదే–
దు:ఖం అనివార్యం
ప్రేమ అవిభాజ్యం
క్షమ అనిత్యం
***
అయినా–
కాలం తాళం తీసి మరీ నిన్ను లాక్కుంటానా
నీ చిర్నవ్వుతో ఆ రాత్రిని వెలిగించుకుంటాను!
నువ్వూ నేనూ…ఆ ద్వీపం!