ప్రత్యేకం

హెమింగ్వే మ్యూజియం

ఏప్రిల్ 2017


హెమింగ్వే మ్యూజియం

రచయితలు మనుషులుగా నిష్క్రమించినా, రచనలుగా ఎప్పటికీ మిగిలే ఉంటారు. కొన్ని పుస్తకాలు చదువుతుంటే, అయ్యో వీళ్ళు బతికుండగా కలుసుకోలేక పోయినా కనీసం సమకాలికులుగా అయినా లేమే? అనిపిస్తుంది. అలాటి వాళ్లలో జాక్ లండన్, హెమింగ్వే తప్పకుండా ఉంటారు నా లిస్టులో. స్వేచ్ఛా ప్రవృత్తితో ఇష్టమైన జీవితాన్ని బతికినన్నాళ్ళూ గడిపిన వాళ్ళే ఇద్దరూ! జాక్ లండన్ కి రిగ్రెట్స్ ఏమీ లేవేమో గానీ హెమింగ్వే జీవితాన్ని, తనకు తానే రాసుకున్న మరణ శాసనాన్ని చూస్తే ఉన్నాయేమో అనిపిస్తుంది. సొసైటీ లో ఉన్న పేరు ప్రఖ్యాతుల్ని, తమ నిష్క్రమణ వెనుక సాగబోయే ఊహాగానాల్ని లెక్క చేయక మరణాన్ని కౌగిలించుకునే సెలెబ్రిటీల మనసుల్లో దాగున్న అగాథాలేమిటో, ఎంత లోతైనవో,…
పూర్తిగా »

మెటాకవితలు మూడు

ఫిబ్రవరి 2017


మెటాకవితలు మూడు

కవిత్వం గురించీ, కవిత్వ తత్వం గురించీ, తమకి కవిత్వంతో ఉన్న సంబంధం గురించీ సుమారుగా ప్రతీ కవీ కవితాత్మకంగానే చెప్తాడు. స్పానిష్, హిబ్రూ, ఇంగ్లీషు భాషల్లోంచి అటువంటి మెటాకవితలు మూడు.

హోర్హె లూయిస్ బోర్హెస్ ఆలోచనలూ, వ్యక్తీకరణా, అతని ఊహలూ, అతని ఇమోషన్లూ వీటన్నిటిలో అంతర్లీనంగా ఏదో దగ్గరితనం ఉంది – ఎంతగా అంటే, అతను ఇక్కడే నడయాడి, మనదైన దాన్నెంతో తనలో ఇంకించుకున్నాడేమో అనే అంతగా.

ఇస్రాయెల్ కి చెందిన ప్రసిద్ఢ కవయిత్రి Leah Goldberg. హీబ్రూలో ప్రథమ శ్రేణి కవయిత్రి. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం, ఇస్రాయెల్ స్వాతంత్రం, యూదుల వలసలు, హోలోకాస్టు ఇవన్నీGoldberg వస్తువులు.

అమెరికాలో స్థిరపడి, అక్కడే…
పూర్తిగా »

ఒకటీ రెండూ ఐదూ పదీ ఇరవై

ఒకటీ రెండూ ఐదూ పదీ ఇరవై

ఒక రోడ్డు, పార్కు, గుడి, హాస్పిటల్, ఆఫీస్, బాంక్, పబ్, చివరికి స్మశానం…

ఒక రచయితకి ముడిసరుకు దొరకని చోటేదైనా ఉంటుందా? అలాంటి చాలా చోట్లకి తిరిగారు రాజిరెడ్డి. రచయితగా కాదు, జనంలో ఒకడిగా. ముడిసరుకుని పోగుచేసుకుని వాటిని కథలుగా మలుచుకునేందుకు కాదు. రచయిత తాలూకూ లోలోపలి వ్యాఖ్యానాన్ని అదిమిపెట్టి ఒక కెమెరాలాగా, ఒక టేప్ రికార్డర్ లాగా తనకి ఎదురైన అనుభవాల్ని నమోదు చేసుకునేందుకు. ఆయా చోట్లలో తారసపడ్డ విషయాల్ని ఉన్నదివున్నట్టు పాఠకుల ముందు ఉంచేందుకు. ఇదొక సెల్ఫ్ చెక్, సోషల్ చెక్, రియాలిటీ చెక్. మనకి సీదా సాదాగా ఒకే డైమెన్షన్ లో కనిపించేదే రాజిరెడ్డికళ్ళతో చూసినపుడు బహుమితీయంగా, ఫిలాసాఫికల్…
పూర్తిగా »

కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యం – సౌందర్యతత్వం

కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యం – సౌందర్యతత్వం

రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారి ప్రభావంతో ఆధునిక కావ్యాలలో వియోగ శృంగారానికి ప్రాధాన్యం వచ్చింది. నవరసాలలో ప్రప్రథమంగా చెప్పదగినది శృంగారం. ఇది సంభోగం, విప్రలంభం అని రెండు విధాలు. విప్రలంభ శృంగారం ఐదు విధాలని మమ్మటాదుల అభిప్రాయం. అవి 1. అభిలాష 2. విరహం 3. ఈర్ష్య 4. ప్రవాసం 5. శాపం. ఇందులో ప్రవాసం కృష్ణశాస్త్రి కావ్య పరిశీలనకి అవసరం. ‘అనురక్తులైన నాయికా నాయకులు కార్యాంతర వశమున దేశాంతరగతులగుట ప్రవాసము’.

కాళిదాసు మేఘసందేశం ప్రవాస విప్రలంభానికి చెందిన కావ్యం.

‘త్వా మాలిఖ్య ప్రణయ కుపితాం ధాతురాగైః శిలయా
మాత్మానంతే చరణపతితం యావదిచ్చామి కర్తుమ్
అస్త్రైస్తావమమ్హరు ప చితై ర్దృష్టి రాలుప్యతే మే

పూర్తిగా »

కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యం – సౌందర్యతత్వం

కృష్ణశాస్త్రి కవిత్వంలో దుఃఖం కొత్త తరహాలో రూపుదిద్దుకుంది. భావకవులు బాధని వరంగా భావించారు. రొమాంటిక్ కవులూ, ఫ్రెంచి కవులూ తమ తమ కవితాప్రస్థానంలో దుఃఖానికి తగిన స్థానాన్నిచ్చారు. ఆంగ్ల సాహిత్యంలో ఈ రకమైన దుఃఖాన్ని రొమాంటిక్ మెలంకలీ అంటారు. దీని తత్వం ఇలా ఉంటుంది.

‘Longing for the unattainable ideal; and the feeling that the sensitive artistic genius is bound to be destroyed by the material crowd’

ప్రపంచం నిర్జీవంగా కనిపించి, కృష్ణశాస్త్రి సంధ్యా సమీరాన్ని ఉద్దేశించి ఇలా అంటారు.

‘ఓయి సంధ్యా సమీరణా, రేయి తోడ
కారు చీకటి తోడ దుఃఖమ్ము కూడ

పూర్తిగా »

దేవుడు ఆడే ఫుట్‌బాల్

దేవుడు ఆడే ఫుట్‌బాల్

అయితే నేను ఫిల్టర్ ఎత్తేయడం మంచిదే అయింది. అందుకేగదా కొత్త క్యాండిల్స్ కోసం వెతుక్కుంటూ బజార్‌కు వెళ్లాల్సివచ్చింది; అప్పుడే కదా అక్కడ ‘చోటు’ ఫుట్‌బాల్ చూశాడు. పిల్లలు మాత్రమే దాన్ని ఫుట్‌బాల్ అని నమ్మగలరు! ఫుట్‌బాల్ కాని ఫుట్‌బాల్ లాంటి ఫుట్‌బాల్ అది. లేతాకుపచ్చ రంగులో ఉంది. నాలుగుసార్లు గట్టిగా తంతే నలభై సొట్టలు పడిపోతుంది! అయినాగూడా పొద్దున పార్కులో ఆడుకోవడానికి బాగానే పనికొస్తుంది! ఓ, ఇదొక పెద్ద పార్కు! పార్కు కాని పార్కు లాంటి పార్కు! కానీ పొద్దున మేము ముగ్గురమే వెళ్తాం కాబట్టి, మేము ముగ్గురం వెళ్లడం వల్లే బాగుంటుంది!

అయితే, సాయంత్రం బాల్ తెచ్చాం కాబట్టి, పొద్దుటి కోసం ఆత్రంగా…
పూర్తిగా »

కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యావలోకనం (రెండవ భాగం)

కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యావలోకనం (రెండవ భాగం)

కృష్ణశాస్త్రిగారి కవిత్వంలో ప్రేమకి ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. ఆంగ్ల సాహిత్య ప్రభావంతో ఆనాటి భావకవులు ప్రేమని గురించి కొత్త తరహాలో చెప్పారు. ఉదాహరణకి గురజాడ అప్పారావు గారి ‘కాసులు’ అనే కవితలోని ఈ పాదం…

‘ప్రేమ -
పెన్నిధి గాని, యింటను నేర్ప
రీ కళ, ఒజ్జ లెవ్వరు లేరు -
శాస్త్రములిందు గూర్చి తాల్చె
మౌనము’

గురజాడవారు ప్రేమని కళగా భావించారు. ఇది శాస్త్రాలలో లభించేది కాదు. అనుభవంతో అన్వేషించాలి. ఆయన ఇంకా ఇలా అంటారు. ‘ప్రపంచం యొక్క అచ్చమైన తత్వం స్వార్థ త్యాగంలో, పరోపకారంలో ఉంది. స్వార్థత్యాగానికి దారి తీయగల ప్రేరణ ప్రేమని మించింది ఉందా?…
పూర్తిగా »

మన కథన సంస్కృతులకొక కొత్త వ్యాకరణం

మన కథన సంస్కృతులకొక కొత్త వ్యాకరణం

“మానవ జాతికి ధర్మాలు, అధర్మాలు నేర్పించి నాగరకత పెంపొందించేది రామాయణం, మానవ సంఘం మళ్లీ జంతుత్వంలోకి జారిపోకుండా కాపాడేది రామాయణం” అంటూ లవకుశ సినిమాలో వాల్మీకి పాత్రధారి నాగయ్య కుశలవులతో అంటాడు.

ఒక కవిచేతే తన రచన గురించి ఇంత ఆర్భాటంగా చెప్పించడంలోని ఔచిత్యం మాట ఎలా ఉన్నా, సుమారుగా మనకి తెలుగులో రామాయణం మీద వచ్చిన రచనలూ, విమర్శలూ, చర్చలూ, ప్రవచనాలూ ఈ దిశగానే ఉంటాయి. కల్పవృక్షాలు, విషవృక్షాలూ, ఈ మధ్య టి.వి. చానెళ్లలో నిరంతరాయంగా వినవచ్చే ప్రవచానాలు మొదలైనవి రామాయణం కథని రకరకాలుగా విశ్లేషించడమో, అందులోని భక్తినీ, రక్తినీ, ఆధ్యాత్మికతనీ, ఆ కావ్యంలోని సామాజిక, సాంస్కృతిక విలువలనీ, ఇంకా ఈ మధ్య…
పూర్తిగా »

కృష్ణశాస్త్రి సౌందర్య ప్రస్థానం (మొదటి భాగం)

కృష్ణశాస్త్రి సౌందర్య ప్రస్థానం (మొదటి భాగం)

కృష్ణశాస్త్రి స్వేచ్ఛాన్వేషణలో సౌందర్య స్పృహ ఉంది. కృష్ణశాస్త్రి ప్రధానంగా రొమాంటిక్ కవి. బైరన్, షెల్లీ, వర్డ్స్ వర్త్, కీట్స్ వంటి కవులు స్వేచ్ఛనీ, సౌందర్యాన్నీ అన్వేషించినవాళ్లే. రొమాంటిక్ కవుల స్వేచ్ఛని గురించి క్రిష్టఫర్ కాడ్వెల్ 'ఇల్యూజన్ అండ్ రియాలిటే' అనే గ్రంథంలో ఇలా విశ్లేషించాడు. 'సమకాలిక నిరంకుశ విధానాల నుంచి విముక్తిని కోరిన బైరన్, సహజంగా మంచి లక్షణాలు గల వ్యక్తిని నాశనం చేసిన వ్యవస్థల నుంచి స్వేచ్ఛని కోరిన షెల్లీ, తిరిగి ప్రకృతిలోకి వెళ్లిపోదామన్న వర్డ్స్ వర్త్, 'Revolution as a flight from reality' అన్న కీట్స్, అందరూ రొమాంటిక్ కవితా పతాకాన్ని స్వేచ్ఛగా, ఎగరేసినవాళ్లే' . వీళ్లందరూ కృష్ణశాస్త్రిని ప్రభావితం చేసినవారే.
పూర్తిగా »

బాడ్ ఇమేజ్

బాడ్ ఇమేజ్

ఇలాంటిదొకటి జరిగే అవకాశం ఉందని మీరు నమ్ముతారా?

మనం ప్రయాణిస్తున్న ఆటో ఏ బైకునో అలా తగులుతూ వెళ్లిందనుకోండి; ఆ బైకువాలా ఆటోడ్రైవర్‌ను ఉద్దేశించి- ‘నీ యమ్మ’ అంటూ కోపంగా చూడబోతాడు; కానీ ఈలోపు ఆటో ఎటూ దాటిపోతుంది; కానీ బైకు అతనికి ఏమైందోనన్న కన్సెర్న్‌తో కూడిన కుతూహలంతో మనంగానీ ముఖాన్ని అతడి వైపు పెట్టామా– ఆ ఆటోడ్రైవర్ స్థానంలో మన ప్రతిరూపాన్ని కూర్చోబెట్టుకుంటాడు. ఎందుకంటే, ఆటోడ్రైవర్ అనే ఖాళీ స్థానంలోకి ప్రవేశపెట్టగలిగే అత్యంత దగ్గరితనపు సంభావ్యత ఉన్న ఇమేజ్ మనదే కాబట్టి! ఇంకేం, ఆ బూతులన్నీ మనకు తెలియకుండానే మనకు ‘తగులుతాయి’; జీవితంలో ఏ పరిచయమూ లేని వ్యక్తికి మసగ్గానైనా మనం ఒక…
పూర్తిగా »